مطلب اوّل شبهه حكميّه كه منشا آن عدم نصّ باشد
گفتيم در آن بين حضرات دو قول است :
اخبارىها در آن قائل به احتياط و توقّف بوده و مجتهدين رأيشان اباحه و برائت از وجوب احتياط است و براى اثبات اين مدّعا به ادلّه چهارگانه يعنى كتاب ، سنّت ، عقل و اجماع متمسّك شدهاند و اينك دليل آنها از كتاب در ذيل نقل مىشود :
استدلال مجتهدين بآيات
از جمله آياتى كه ايشان به آن استدلال فرمودهاند آيه ذيل است :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها .
مرحوم فاضل نراقى در كتاب مناهج الاصول مىفرماين دلالت اين آيه بر مدّعاى اصوليّون روشن و واضح است .
تقريب استدلال
نظر اصوليّون در استدلال به اين آيه چنين مىباشد :
كلمه « ما آتاها » كنايه از اعلام مىباشد بنابراين معناى آيه اينست كه :
خداوند متعال احدى را به تكليفى كه اعلام نكرده مكلّف و موظّف نمىسازد ازاينرو در مسئله استعمال دخانيات كه از شرع انور در حكمش چيزى بدست ما نرسيده صادق است بگوئيم كه از مصاديق غير معلوم بوده ازاينرو به نصّ اين آيه اگر در واقع حرام باشد حرمتش منفى و مسلوب مىباشد .
مناقشه و اشكال مصنّف ( ره )
مرحوم مصنّف مىفرماين :
از نظر ما دلالت اين آيه ظاهر در اثبات مدّعاى مجتهدين نمىباشد زيرا ظهور وقتى متصوّر است كه موصول ظاهر در حكم و تكليف بوده تا « ايتاء » حقيقت