وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ .
يعنى كسى كه بر او روزى تنگ شود پس از آنچه خداوند بوى اعطاء فرموده اعطاء و بخشش نمايد .
بنابراين معناى آيه منظور چنين مىشود :
خداوند سبحان بندهاى را به امرى مكلّف نمىسازد مگر آنكه وى از مالى كه خداوند به او اعطاء فرموده دفع و بخشش نمايد .
و يا مراد از آن نفس فعل يا ترك چيزى است و قرينه بر اين معنى ايقاع تكليف برآن مىباشد يعنى قرينه آنست كه « ماء موصول » را خداوند متعال متعلّق تكليف قرار داده است پس اعطاء آن در اين فرض كنايه از دادن قدرت مىباشد و حاصل معنا اين مىشود كه خداوند متعال تكليف به امر غير مقدور نمىنمايد چنانچه مرحوم امين الاسلام طبرسى نيز آن را ذكر فرموده است البتّه اين معنا روشنتر و شامل معناى اوّل نيز مىشود چه آنكه انفاق از مال ميسور در عنوان « ما آتاه اللّه » به معناى « اقدار » نيز داخل است .
و بهر تقدير معلوم است كه ترك محتمل التّحريم امر غير مقدورى نمىباشد و الّا در وقوع تكليف به آن احدى نمىبايد منازعه نموده باشد اگرچه فرقه اشاعره در امكان آن به نزاع برخاستهاند .
شرح مقصود
گفته شد مطلب اوّل از مطالب سهگانه شبهه تحريميّه است يعنى موردى كه امر مردّد باشد بين تحريم و غير وجوب و ياد شد كه اين مطلب خود مشتمل بر چهار مطلب است :
1 - منشا شبهه عدم نصّ بوده .
2 - منشا آن اجمال نصّ باشد .
3 - منشا شكّ تعارض دو نصّ باشد .
4 - امور خارجى سبب حصول شبهه باشند .