تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 52

مساهمون:

ص٥٢
آيه 222 كه مىفرمايد :
وَ لا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ .
كلمه « يطهرن » به دو نحو قرائت شده : الف : با تشديد « طاء » كه در اين صورت معناى آيه آنست كه : نزديك زنان حائض نرويد تا آنكه از حيض پاك شده و غسل نمايند . ب : با تخفيف آنكه در اين فرض معناى آيه چنين مىشود : نزديك زنان حائض نرويد تا از حيض پاك شوند . پس بنا بر قرائت اوّل پس از آنكه زن از حيض پاك شد ولى غسل نكرد مرد نمىتواند با او نزديكى كند درحالىكه بنا بر قرائت دوّم جايز است و چون هريك از دو قرائت از قرّاء رسيده ازاين‌رو مردّد بودن اين كلمه بين اين دو قرائت باعث اجمال معنا شده و منشأش شارع مقدّس است . 3 - شبهه‌اى كه منشا آن تعارض دو دليل باشد نظير همين آيه شريفه البتّه مبنى بر آنكه قراءات قرّاء را متواتر دانسته و جملگى آنها را حجّت بدانيم چنانچه مشهور بين حضرات چنين مىباشد .

مثال شبهه موضوعيّه

همان‌طورىكه گفتيم شبهه موضوعى در موردى تحقّق مىيابد كه منشا شبهه امور خارجيّه باشند مثل اينكه شخص نداند مايع مشخّص در خارج شراب است يا آب كه مشابهت مايعات يا اسباب جزئى خارجى ديگر سبب اشتباه اين امر شده‌اند . قوله : ثمّ متعلّق التّكليف المشكوك الخ : غرض از « متعلّق التّكليف » شكّ در تكليف است نه مكلّف به چنانچه از امثله مذكور به خوبى اين امر ظاهر مىشود . قوله : و منشؤه فى الاوّل : ضمير در « منشؤه » به شكّ راجع بوده و مقصود از « الاوّل » شكّ در حكم شرعى كلّى است كه از آن به شبهه حكميّه تعبير مىشود . قوله : حتّى يطهرن بين التّشديد و التّخفيف : مرحوم بارفروشى در ذيل اين عبارت مىفرماين : غير از حفص ديگر از قرّاء كوفه اين آيه را با تشديد خوانده‌اند ( يعنى تشديد طاء و هاء ) و باقى قرّاء يعنى قرّاء مكّه و مدينه و بصره و حفص كه از قرّاء كوفه است