اين حديث دلالت بر وجوب احتياط ندارد زيرا در صورت چنين دلالتى لازم است بيشتر موارد شبهه يعنى تمام شبهات موضوعيّه و همه موارد شبهه حكميّه وجوبيّه را از تحت اين روايت خارج نمود .
و اگر آن را بر استحباب نيز حمل نمائيم مستلزم خروج مواردى است كه احتياط در آنها واجب است لاجرم حديث بر ارشاد محمول مىگردد يا بر اصل طلب كه مشترك بين وجوب و استحباب است حمل مىشود و در اين هنگام نه با وجوب احتياط در برخى موارد تنافى داشته و نه با عدم وجوبش در بعضى ديگر چه آنكه تأكيد طلب ارشادى و عدم تأكيد آن به ملاحظه مصلحتى است كه در فعل وجود دارد يعنى هرچه مصلحت بيشتر بوده در طلب مزبور اهتمام بيشترى اعمال مىگردد زيرا احتياط اساسا يعنى احتراز و اجتناب از موارد احتمال ضرر و پرواضح است كه چون مراتب ضرر با يكديگر مختلف و متفاوت مىباشند قهرا رضاى مرشد به ترك احتياط و عدم رضايتش نسبت به آن متفاوت و دگرگون است چنانچه امر در اوامرى كه در باب اطاعت خدا و رسول گراميش وارد شده كلّا براى ارشاد بوده و آن مشترك است بين فعل واجبات و انجام مندوبات .
شرح مقصود
در روايت امالى مفيد ثانى عليهالرّحمه اين مضمون روايت شده كه حضرت امير مؤمنان عليه السّلام با كميل بن زياد فرمودند : دين تو برادر تو است پس آنچه مىتوانى دربارهاش احتياط نما .
گفتيم اخبارىها به اين حديث شريف براى وجوب احتياط در مسئله مورد بحث تمسّك كردهاند و مورد استشهاد و استدلال كلمه « فاحتط » مىباشد كه امر بوده و امر دالّ بر وجوب است .
حاصل جوابى كه مرحوم مصنّف از اين استدلال مىدهند آنست كه :
چهار احتمال در كلمه « احتط » داده مىشود :
الف : آنكه بگوئيم مقصود از آن وجوب احتياط است .
ب : آنكه ملتزم شويم مراد از آن استحباب احتياط مىباشد .
ج : آن را حمل بر ارشاد كنيم يعنى رجحان عادى و عرفى .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 340
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٤٠