اماره مىباشد بايد به مقتضاى اماره عمل گردد ازاينرو عموم و خصوص من وجهى كه به آن استدلال شد چندان نافع نبوده و ضررى به آنچه سابق گفته و بيان نموديم كه نسبت بين اصل و اماره عموم و خصوص مطلق است وارد نمىكند .
توضيح
امارات بر دو گونه مىباشند :
1 - امارات علمى
2 - امارات غير علمى
امارات علمى آن دسته از ادلّهاى هستند كه نسبت به مؤدّاى خود مفيد علم هستند همچون نصوصات قرآنى و اخبار متواتره .
اينگونه از امارات بدون ترديد نسبت باصول كه موضوعشان شكّ و ترديد مىباشد ورود دارند چه آنكه بمحض قيام و نهوض آنها موضوع اصول مرتفع مىشود و واقعه از مشكوك بودن خارج مىگردد .
امارات غير علمى عبارتند از ادلّهاى كه نسبت به مؤدّا و مدلولشان افاده علم نمىكنند همچون خبر واحد و شهرت و اجماع منقول و غير اينها .
اين قبيل ادلّه را گاهى با اصالة الاحتياط و اصالة التّخيير مىسنجيم و زمانى با غير اين دو از اصول عمليّه ديگر .
امّا ملاحظه آنها با دو اصل مزبور ، بايد بگوئيم نسبت امارات غير علمى با اين دو اصل همان است كه ادلّه علمى با اصول دارند يعنى امارات نسبت به اين دو وارد مىباشند زيرا موضوع احتياط احتمال عقاب و موضوع تخيير عدم رجحان مىباشد و پرواضح است پس از قيام اماره معتبر و حجّت شرعى در مورد اين دو موضوعشان زائل و مرتفع مىگردند زيرا با در دست بودن حجّت نه احتمال عقابى وجود دارد تا احتياط تحقّق پيدا كند و نه براى عدم الرّجحان موردى باقى است تا به تخيير بتوان متمسّك شد بلكه وظيفه آنست كه به مؤدّاى اماره قائم عمل نمود .
و امّا ملاحظه آنها با اصول ديگر از قبيل برائت و استصحاب ، بايد گفت اين امارات خود به تنهائى نمىتوانند موضوع اين قبيل از اصول را مرتفع سازند چه آنكه موضوع دو اصل مذكور عدم العلم مىباشد و پرواضح است كه اماره غير علمى