به حجّيّت آن مىباشند اينست كه موضوع در زمان سابق نسبت به وقت لا حق بايد باقى باشد و به عبارت ديگر :
موضوع قضيّه متيقّنه با قضيّه لاحقه لازم است متّحد باشد درحالىكه اين شرط در مورد استصحاب مورد كلام موجود نيست زيرا موضوع برائت در زمان سابق طفل يا مجنون بوده ولى در زمان شكّ طفل به بالغ و مجنون به عاقل مبدّل شده و پرواضح است كه اين دو دو موضوع مستقلّ و جدا از هم مىباشند ازاينرو اجراء استصحاب به ملاحظه فقدان چنين شرطى در اينجا جارى نمىشود .
قوله : انّ استدلال بعض من اعترف الخ : در اين عبارت مرحوم مصنّف تعريض به صاحب فصول عليهالرّحمه دارند چه آنكه ايشان از كسانى است كه استصحاب را از باب تعبّد باخبار حجّت دانسته و نيز به حجّيّت اصل مثبت قائل نبوده ولى معذلك باستصحاب برائت تمسّك نموده است .
قوله : و عدم اثباته : يعنى عدم اثبات الاستصحاب .
قوله : فى هذا المقام : جار و مجرور « يعنى فى هذا » متعلّق است به « استدلال بعض » .
قوله : من قال باعتباره : يعنى اعتبار استصحاب .
قوله : او انّه يثبت بالاستصحاب : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : لو كان معلوم البقاء : ضمير مستتر در « كان » به مستصحب راجع است .
قوله : و لو لم يكن من اللّوازم الشّرعيّة : ضمير در « لم يكن » به كلّما لا ينفكّ عود مىكند .
قوله : فلا بأس بتمسّكه به : ضمير مجرورى در « تمسّكه » به من قال و در « به » به استصحاب رجوع مىكند .
قوله : مع انّه يمكن النّظر فيه : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « فيه » به تمسّك من قال راجع است .
قوله : و موضوع البراءة فى السّابق : كلمه « واو » حاليه مىباشد .
قوله : و مناطها : يعنى و مناط البراءة .
قوله : فانسحابها فى القابل : كلمه « انسحاب » يعنى اجراء و ضمير مجرورى آن به « برائت » راجع بوده و مقصود از « قابل » زمان شكّ و وقت لا حق است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 255
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٥