« لا يمكن » خبر آن مىباشد .
متن : و اعلم :
انّ هذا الدّليل العقلى كبعض ما تقدّم من الادلّة النّقليّة معلّق على عدم تماميّة ادلّة الاحتياط ، فلا يثبت به الّا الاصل فى مسئلة البراءة و لا يعدّ من ادلّتها بحيث تعارض اخبار الاحتياط .
ترجمه :
تبصره
مخفى نماند كه اين دليل عقلى همچون برخى از ادلّه نقليّهاى كه گذشت موقوف است بر عدم تماميّت ادلّه احتياط ازاينرو به واسطهاش صرفا در مسئله برائت مىتوان اصلى تأسيس نمود و هرگز از جمله ادلّه اين باب محسوب نشده تا با اخبار احتياط قابل تعارض باشد .
شرح مقصود
حاصل مراد مرحوم مصنّف در اين تبصره آنست كه :
دليل چهارم يعنى حكم عقل بقبح عقاب بدون بيان را نمىتوان دليل بر برائت دانست تا در فرض تمام بودن ادلّه اخبارىها بتوان آن را معارض با آنها قرار داد بلكه مانند پارهاى از روايات و آيات كه گذشت غير از اصل و خاصيّت آن اثر ديگرى برآن مترتّب نيست ازاينرو صحّت استدلال به آن موقوف است بر اينكه ادلّه اخبارىها تمام نباشد چه آنكه در اين صورت بعنوان اصل بدون معارض و مانعى مىتوان از آن استفاده كرد ولى اگر فرض كرديم مدرك و مستند اخباريّين تمام و قابل استدلال است چون دليل مىباشند لاجرم به مقتضاى عدم تعارض بين اصل و دليل نمىتوان از اين دليل عقلى بعنوان معارض با ادلّه اخبارىها استفاده كرد بلكه در جنب آنها موضوعش زائل و باصطلاح ادلّه اخباريّين برآن وارد مىباشد .
قوله : فلا يثبت به : ضمير در « به » به هذا الدّليل العقلى راجع است .
قوله : و لا يعدّ من ادلّتها : يعنى ادلّة البراءة .