ترجمه :
مقاله مرحوم مصنّف و نظر در فرموده محقّق ( ره )
مرحوم مصنّف مىفرماين :
اگر غرض از عدم تخطئه اهل شرايع اين باشد كه مرحوم محقّق بخواهند به اين وسيله قبح مؤاخذه جاهل بتحريم را بيان كنند اين كلام حسن و پسنديده است ولى در صورتى كه وجوب احتياط بوى نرسيده و از آن بىاطّلاع باشد مىتوان اين قبح را پذيرفت ، البتّه بايد توجّه داشت اين بيان راجع به دليل عقلى آتيه است و خود برهان مستقلّى نمىباشد فلذا شايسته نيست كه براى آن بخصوص اهل شرايع استشهاد كنيم بلكه همه عقلاء بنائشان برآن بوده اگرچه از اهل دين و شريعت نباشند .
و اگر مقصود از آن اين است كه بناء عقلاء با قطع نظر از قبح مؤاخذه جاهل بر تجويز ارتكاب و حلّيّت آن مىباشد حتّى اگر به ملاحظه اينكه عقاب از لوازم قهرى و حتمى فعل حرام است فرض كنيم مؤاخذه برآن قبيح نيست يا در تكاليف عرفيّه مولى را از افرادى قرار دهيم كه بر نفس تحقّق حرام عقاب و مؤاخذه مىكند و لو فاعل از روى جهل آن را مرتكب شده باشد ولى معذلك بناء ايشان بر عدم مؤاخذه ثابت و پاىبرجا است .
در اين صورت بايد بگوئيم اين تقرير مبنى است بر عدم وجوب دفع ضرر محتمل و عنقريب در آن انشاءالله صحبت خواهيم كرد .
شرح مقصود
حاصل فرموده مرحوم مصنّف در اين مقام اينست كه :
اينكه مرحوم محقّق فرمود اهل شرايع و اديان كسى را كه در مجهول الحرمة احتياط نكرده و آن را مرتكب مىشود تخطئه نمىكنند و آن را دليل قرار داد بر اباحه مشتبهات .
بايد در جواب اين مقاله بگوئيم :
مقصود ايشان از اين بيان يكى از دو امر ذيل است :