قوله : انّه منقسم اليهما : ضمير در « انّه » به « شىء » راجع بوده و در « اليهما » به حلال و حرام عود مىكند و با اين معنا حديث بر شبهات موضوعيّه انطباق پيدا مىكند .
قوله : و هو غير جايز : ضمير « هو » به استعمال لفظ در اكثر از معنا راجعست .
قوله : و بلزوم استعمال قوله عليه السّلام : اشاره است به ايراد دوّم .
قوله : و يمكن ارجاعه اليهما معا : ضمير در « ارجاعه » به « امر بالتّأمّل » و در « اليهما » به دو ايراد عود مىكند .
قوله : و هو الاولى : ضمير « هو » به « ارجاعه اليهما » راجع است .
متن : هذه جملة ما استدلّ به من الاخبار و الانصاف ظهور بعضها فى الدّلالة على عدم وجوب الاحتياط فيما لا نصّ فيه فى الشّبهة بحيث لو فرض تماميّة الاخبار الآتية للاحتياط وقعت المعارضة بينهما لكنّ بعضها غير دالّ الّا على عدم وجوب الاحتياط لو لم يرد امر عامّ به ، فلا تعارض ما سيجيء من اخبار الاحتياط لو نهضت للحجّيّة سندا و دلالة .
ترجمه : مرحوم مصنّف مىفرماين :
ادلّهاى كه تا به اينجا از جانب مجتهدين نقل شد مجموع و كلّ ادلّهاى است از اخبار كه حضرات به آن استدلال نمودهاند كه انصافا برخى از آنها ظاهر در دلالت بر عدم وجوب احتياط در شبهه حكميّه ناشى از عدم نصّ بوده بهطورى كه اگر فرض كنيم اخبار آتيه و احاديثى كه براى احتياط به آنها تمسّك شده در دلالت بر احتياط تامّ و بىاشكال هستند بين آنها و اين اخبار تعارض واقع مىشود ولى درعينحال بعضى ديگر از ادلّه نقلشده مضمونشان اينست كه اگر امر عامّى بر وجوب احتياط وارد نشده باشد احتياط لازم نيست ازاينرو با اخبار احتياط كه عنقريب نقل خواهد شد بفرض اينكه براى حجّيّت از حيث سند و دلالت صالح باشند هيچگونه تعارضى ندارند .
قوله : ظهور بعضها فى الدّلالة الخ : مقصود از « بعض » حديث شريف كلّ شىء مطلق حتّى يرد فيه نهى بوده كه معروف به مرسله فقيه مىباشد .
قوله : وقعت المعارضة بينهما : ضمير در « بينهما » به اخبار برائت و اخبار احتياط
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 213
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٣