انواعها و اصنافها حلالا و بعضها حراما و اشتركت فى انّ الحكم الشّرعى المتعلّق بها غير معلوم انتهى .
ترجمه :
دنباله استدلال مذكور
سپس مستدلّ مىگويد :
و غرض از ذكر وصف « فيه حلال و حرام » صرف احتراز نبوده بلكه علاوه برآن مقصود بيان موضوعى است كه در آن اشتباه و شكّ حادث مىشود ، بنابراين حاصل مراد از روايت اينست كه :
آنچه حكمش مشكوك و مشتبه است و احتمالا ممكنست حلال بوده يا حرام باشد از نظر شرع حلال است اعمّ از آنكه حكم كلّى فوق يا تحت آن معلوم بوده بهطورىكه اگر فرضا علم باندراج آن تحت كلّى يا به تحقّق كلّى در ضمنش داشته باشيم حكمش نزد ما معلوم است يا چنين نباشد و به عبارت ديگر :
هر شيئى كه نزد شما حلال و حرام داشته باشد به اين معنا كه بتوانى آن را به اين دو تقسيم نموده و به يكى از آن دو بطور غير معيّن برآن حكم كنى و هيچيك از آن دو بنحو مشخّص و معيّن براى شما معلوم نباشد حكمش آنست كه براى شما حلال است .
و وقتى معناى حديث شريف چنين شد بايد گفته شود كه روايت بر مثل گوشتى كه از بازار خريده شده و احتمالا ممكنست تزكيه شده يا ميته باشد و نيز بر شرب توتون و همچنين بر گوشت الاغ در صورتى كه بوضوح حكمش قائل نشده و آن را مشكوك بدانيم صادق مىباشد چه آنكه بر هريك از اين موضوعات صدق مىكند بگوئيم :
شيئى هستند كه از نظر ما در آن حلال و حرام وجود دارد يعنى ممكنست بتوانيم آنها را مقسم براى اين دو حكم يعنى حلّيّت و حرمت قرار داده و بگوئيم :
هريك از اينها يا حلال بوده و يا حرام مىباشند و بتعبير ديگر :
هركدام از جمله افعالى بوده كه برخى از انواع آنها حلال و بعضى ديگر حرام مىباشد و تمام در اين جهت كه حكم شرعى متعلّق به آنها مجهول و مشكوك است باهم اشتراك دارند .
تمام شد تقريب استدلال بحديث شريف از كتاب شرح وافيه .