يعنى اين تخصيص موجب ورود اشكال بر روايت است بر جميع تقادير و آن عبارت است از كاذب بودن علّت مضافا به اينكه علّت مشتركه را اگر به يكى از متشاركين اختصاص دهيم و جهل در دو موضع محمول بر شكّ باشد وجهى براى اين تخصيص نبوده و اين اشكال ديگرى است كه بر روايت وارد است چنانچه اگر جهل را در هر دو مورد حمل بر غفلت كنيم لازم مىآيد كه علّت مشتركه باز به يكى از آن دو اختصاص داده شده باشد ( يعنى جاهل به حكم ) و اگر جهل را در خصوص جاهل به حكم حمل بر غفلت نموده و در جاهل به موضوع به معناى شاكّ ملتفت بدانيم اشكالش همان است كه در كتاب به آن اشاره شده يعنى تفكيك اين دو جهل از يكديگر لازم مىآيد ، پس بايد گفت على كلّ تقدير اشكال متوجّه به روايت مىباشد .
كلام مرحوم محقّق همدانى
مرحوم حاج آقا رضا همدانى رضوان اللّه تعالى عليه در حاشيه در ذيل اين عبارت مىفرماين :
يعنى چه جهالت را بر شبهه موضوعيّه حمل كنيم و چه بر شبهه حكميّه در هر دو صورت اشكال به روايت متوجّه مىشود .
توضيح ايراد
توضيح اين ايراد و اشكال آنست كه :
مقصود از « جهالت » در فرموده امام عليه السّلام « فقد يعذر النّاس فى الجهالة بما هو اعظم من ذلك » اگر غفلت باشد بايد گفت اختصاص دادن تعليل را به جاهل به حرمت و اينكه او فقط قادر بر احتياط نيست دون جاهل به عدّه مناسب نمىباشد چه آنكه جاهل به عدّه را اگر غافل تقدير نمائيم او هم بر احتياط مسلّما قادر نمىباشد .
و اگر منظور از آن جهالت به معناى تردّد و شكّ باشد پس تعليل صحيح نمىباشد زيرا شخص متردّد و شاكّ قطعا بر احتياط قادر است همانطورىكه جاهل به عدّه و مردّد در آن نيز به آن قدرت دارد و مىتواند احتياط نمايد .
و اگر مراد از آن جهالت به معناى اعم از ترديد و غفلت است بايد بگوئيم در