قوله : بل اكثرها : يعنى اكثر آثار .
قوله : حيث انّها لا يرتفع بالخطاء : ضمير در « انّها » به آثار عود مىكند .
قوله : و اخواتهما : يعنى و نظائر الخطاء و النّسيان .
قوله : و هو ناش : ضمير « هو » به « الوهن المذكور » راجع است .
قوله : كما هو حقّه : ضمير در « حقّه » به معنا عود مىكند .
قوله : فاعلم انّه اذا بنينا : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : فليس المراد بها : ضمير در « بها » الآثار مىباشد .
قوله : من حيث هى : ضمير « هى » به « العنوانات » راجع است .
قوله : لانّ هذا الاثر يرتفع بنفسه : مقصود از « هذا الاثر » فعليه كذا بوده و ضمير در « بنفسه » به عمد عود مىكند .
قوله : قد رفعها الشّارع : ضمير منصوبى در « رفعها » به الآثار راجع است .
متن : ثمّ المراد بالآثار هى الآثار المجعولة الشّرعيّة الّتى وضعها الشّارع ، لانها القابلة للارتفاع برفعه و امّا ما لم يكن بجعله من الآثار العقليّة و العاديّة فلا تدلّ الرّواية على رفعها و لا رفع الآثار المجعولة المترتّبة عليها .
ترجمه :
مقصود از آثار مجعوله
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
مخفى نماند مراد از آثار مرفوعه در مورد حديث خصوص آثارى است كه بجعل و وضع شارع مىباشد چه آنكه تنها اين آثار قابل ارتفاع بوده و به رفع شارع مقدّس زائل و مرتفع مىگردند و امّا آثارى كه مستند بجعل و وضع شارع نبوده همچون آثار عقليّه و عاديّه بايد گفت روايت مذكور نه دلالت بر رفع آنها و نه بر آثار مجعولهاى كه مترتّب بر آنها است مىنمايد .
شرح مقصود
حاصل فرموده مرحوم مصنّف در اين مقام آنست كه :
هر حاكمى حقّ دارد در حيطه تصرّفات و احكام خود تدخّل نموده برخى را