افاده معنا اگر كلامش با قرائن دالّه بر بيان غير مراد و واقع همراه نباشد و در عين حال ادّعاى تقيّه و خلاف ظاهر نمايد از او پذيرفته نيست .
شرح مقصود
[ مقصود از خبر واحد ]
قوله : خبر الواحد فى الجملة : مقصود از خبر واحد ، خبر مقابل متواتر است بنابراين تمام اقسام و انحاء خبر واحد از جمله مستفيض نيز در بحث داخلند .
البتّه خبر واحدى كه محفوف بقرائن بوده بهطورىكه مفيد علم و قطع بمراد باشد ملحق به متواتر بوده و از بحث خارج مىباشد و مرحوم مصنّف به قيد « فى الجملة » غير آن را اراده نموده است يعنى خبرى كه يا اساسا مجرّد از قرينه باشد يا در صورت همراه بودن با آن از قرائن علم و يقين حاصل نشود .
قوله : كون الكلام صادرا عن الحجّة : و اصطلاحا از اين مقدّمه به اصل صدور تعبير مىكنند .
قوله : كون صدوره لبيان حكم اللّه الخ : از اين مقدّمه به جهت صدور نام مىبرند .
قوله : ثبوت دلالتها على الحكم الخ : از اين مقدّمه به دلالت صدور اسم مىبرند .
قوله : على تعيين المراد منها : ضمير در « منها » به الفاظ راجع است .
قوله : و انّ المراد مقتضى وضعها او غيره : ضمير در « غيره » به مقتضا راجع مىباشد و مراد از « مقتضى وضعها » معناى حقيقى الفاظ و از « غيره » غير حقيقى مىباشد .
قوله : و هو المعبّر عنه بالظّهور اللّفظى : ضمير « هو » به « كون الجهة الخ » راجع است .
قوله : و الى انّ الجهة الاولى منها : ضمير در « منها » به مقدّمه ثالثه عود مىكند .
قوله : الظنّ الحاصل فيها : ضمير در « فيها » به « الجهة الاولى » عود مىكند .
قوله : و هى حجّة : ضمير « هى » به « اصالة عدم صدور » راجع است .
قوله : لرجوعها الى القاعدة : ضمير در « رجوعها » به اصالة عدم صدور برمىگردد .
قوله : من حمل كلام المتكلّم الخ : كلمه « من جارّه » بيان است براى « القاعدة المجمع عليها » .