بيان الحكم الواقعى و هى حجّة لرجوعها الى القاعدة المجمع عليها بين العلماء و العقلاء من حمل كلام المتكلّم على كونه صادرا لبيان مطلوبه الواقعى لا لبيان خلاف مقصوده من تقيّة او خوف و لذا لا يسمع دعواه ممّن يدّعيه اذا لم يكن كلامه محفوفا باماراته .
[ بخش نهم مبحث خبر واحد ]
ترجمه :
مبحث خبر واحد
از جمله ظنونى كه بخصوص و با ادلّه جداگانهاى از تحت اصالة حرمة عمل به غير علم خارج شدهاند اجمالا از نظر مشهور اصوليّون خبر واحد مىباشد ، بلكه مىتوان ادّعاء نمود خروج خبر واحد از اصل ياد شده قريب و نزديك باجماعى شدن است .
تنبيه مخفى نماند : اثبات حكم شرعى و تكاليف مذهبى به واسطه اخبار وارده از حضرات حجج معصومين عليهم السّلام موقوف بر تمهيد و فراهم آمدن سه مقدّمه است :
[ مقدمات لازم در بحث از خبر واحد ]
مقدّمه اوّل
مقدّمهء اوّل آنست كه محرز باشد كلام از حجّت و معصوم عليه السّلام صادر شده است .
مقدّمه دوّم
مقدّمه دوّم آنست كه بدست آيد صدور كلام از امام عليه السّلام صرفا به منظور بيان حكم اللّه مىباشد نه آنكه بر وجه و طريق ديگرى همچون تقيّه و غير آن بما رسيده است .