خلاف و اشكال نيست و از بين صور مذكور تنها صورت سوّم است كه بين اعلام محل كلام و نقض و ابرام واقع شده :
گروهى فرمودهاند صدور كلام يا فعل و يا تقرير معصوم عليه السّلام بخبرى كه ثبوت آن ظنّى است ثابت مىشود چنانچه مشهور از محقّقين فرمودهاند و دستهاى ديگر مىفرماين بخبر مظنون الصّدور اين امر ثابت نمىگردد و بحث از حجّيت خبر واحد در اينجا و كلّيّه كتب اصولى در اطراف همين قسم است .
قوله : امّا المقدّمة الاولى : يعنى كون الكلام صادرا عن الحجّة .
قوله : فمرجع هذه المسألة : يعنى مسئله حجّيت اخبار آحاد .
قوله : من التّواتر و القرينة : كلمه « من » بيان است از « ما يفيد القطع » و مقصود از « القرينه » قرينهاى است كه همراه خبر واحد آمده و مفيد علم و يقين مىباشد .
قوله : و من هنا يتّضح الخ : شرح مقصود و توضيح مراد مرحوم ماتن در اين مقام چنين است : قبل از ورود بهر علمى دانستن و اطّلاع بر سه چيز از ضروريّات و لوازم مىباشد :
1 - موضوع علم
2 - مسائل علم
3 - مبادى علم
موضوع هر علمى همانطورىكه در افواه و السنه اهل دانش مشهور است عبارت از امرى است كه در آن علم از عوارض ذاتيّه آن بحث و گفتگو مىشود نظير بدن انسان كه موضوع علم طبّ است زيرا تمام مباحث اين علم در اطراف صحّت و سقم بدن است كه اين دو از عوارض ذاتيّه جسم مىباشند يا همچون افعال مكلّفين كه موضوع علم فقه است چه آنكه از ابتداء طهارت تا آخر كتاب ديات مباحث از عوارض فعل مكلّف محسوب مىشوند .
مسائل علم - عبارتند از محمولات منتسب به موضوعات و به عبارت ديگر :
مسائل علم همان عوارض موضوع مىباشند .
مثلا در فقه فقهاء مىفرماين :
نماز خواندن واجب است و قرائت قرآن مستحب و خوابيدن مباح و خوردن در حال جنابت مكروه و عمل فجور حرام مىباشد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 554
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٥٤