آنست كه خبر فاسق را با عادل نبايد قياس كرد اگرچه خبر فاسق نيز اطمينانآور باشد زيرا اطمينان حاصل از خبر وى بمجرّد توجّه نمودن به فسقش زائل شده درحالىكه اطمينان ناشى از خبر عادل زائل شدنى نمىباشد .
قوله : و لو كان المراد الغلط فى الاعتقاد : يعنى كان المراد من الجهالة .
قوله : و فيه مضافا الخ : يعنى و فيه اشكال بنابراين ضمير در « فيه » به « محكىّ عن بعض » راجع است .
قوله : كونه خلاف ظاهر : ضمير در « كونه » به جهالت به معناى سفاهت راجع است .
قوله : من دون وثوق بخبر المخبر بها : ضمير در « بها » به امور راجع است .
قوله : هى كونه فى معرض المخالفة للواقع : ضمير « هى » به علّت راجع بوده و ضمير در « كونه » به خبر راجع است .
قوله : فلا يجوز القياس بها : ضمير در « بها » به كلّ واحد من الشّهادة و الفتوى راجعست .
قوله : و عدم وجود الاقرب الى الواقع منه : ضمير در « منه » به « ما فيه مخالفة الواقع » عائد است .
قوله : فتأمّل : شايد اشاره باشد به اينكه بنابراين تقرير براى تمسّك به حجيّت قول عادل نيازى به مفهوم نداشته بلكه منطوق خود بر اين امر دلالت دارد .
قوله : و فيها ارشاد الخ : ضمير در « فيها » به آيه نباء راجع است .
متن : و منه يظهر الجواب عمّا ربما يقال ، من انّ العاقل لا يقبل الخبر من دون اطمينان بمضمونه عادلا كان المخبر او فاسقا فلا وجه للامر به تحصيل الاطمينان فى الفاسق .
ترجمه :
[ ظهور جواب از اشكال ديگرى به واسطه اين جواب ]
مرحوم مصنّف مىفرماين :
از تقرير جوابى كه در اشكال ياد شده آورديم جواب از اشكال ديگرى كه در اين مقام گفته و طرح شده است ظاهر و روشن مىشود و شرح اشكال مزبور اينست :
هرگز شخص عاقل خبرى را بدون آنكه به مضمونش اطمينان پيدا نكند قبول