ترجمه :
احتمال ديگر در معناى تبيّن
مرحوم مصنّف مىفرماين :
ممكن است بگوئيم : مراد از « تبيّن » معنائى است اعم از ظهور عرفى كه از اطمينانى حاصل مىشود كه در مقابل جهالت قرار دارد .
البتّه اگر معناى تبيّن اين باشد ايراد ياد شده ( يعنى ايراد دوّم ) از مفهوم دفع مىگردد چه آنكه بنابراين فرض فرقى كه بين عادل و فاسق وجود دارد و براساس آن تبيّن از خبر فاسق لازم و از خبر عادل لازم قرار داده نشده است اين مىباشد كه عادل واقعى غالبا خبرش مفيد اطمينان بوده و پس از تحقّق آن در خارج جهل بر طرف مىشود بخلاف فاسق ازاينرو در خبر فاسق تحصيل اطمينان از خارج لازم و واجب است .
و بهر تقدير طبق اين احتمال خبر عادل به ملاحظه اينكه مفيد اطمينان است حجّت و معتبر مىشود و همانطورىكه گفتيم ايراد مزبور متوجّه آيه نمىگردد ولى ايرادى كه برآن باقى مىماند اينست كه :
بنا بر احتمال مذكور جهت اثبات اعتبار خبر عادل كه افاده اطمينان مىكند نيازى به تمسّك بمفهوم نبوده بلكه نفس منطوق دلالت بر حجّيّت هر خبرى كه مفيد اطمينان است مىكند .
بنابراين مرتبه خاصّى از مطلق ظنّ كه همان اطمينان باشد به واسطه آيه نباء ثابت مىگردد
شرح مقصود قوله : انّ المراد منه : ضمير در « منه » به « تبيّن » راجع است .
قوله : و هذا و ان كان يدفع الايراد المذكور : مشار اليه « هذا » امكان اراده اطمينان از تبيّن مىباشد .
قوله : الاطمينان المذكور : مقصود اطمينانى است كه در مقابل جهالت قرار دارد .