تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 356

مساهمون:

ص٣٥٦

وجه دوّم

مدلول آيه برفرض تماميّت دلالتش عبارتست از وجوب قبول خبر عادل و مقصود از قبول ، تصديق مخبر عنه مىباشد با توجّه به اين نكته مىگوئيم : چون بنا بر مسلك حدس در اجماع كشف جزء حقيقت و ماهيّت اجماع مىباشد لاجرم معناى ناقل كه مىگويد : اتّفقت الاصحاب على حكم كذا اينست كه براى من رأى معصوم عليه السّلام از اتّفاق اصحاب كشف شده است . طبق مفاد و مدلول آيه بر ديگران لازم است ناقل را در مخبر عنه و اينكه چنين كشفى براى او حاصل شده تصديق نمايند ، امّا اينكه كشف مزبور حجّت بوده و بر ديگران لازم است برآن ترتيب اثر دهند امرى است كه از آيه نمىتوان آن را استفاده كرد .

وجه سوّم

بيانى است كه برخى از اهل تحقيق و ارباب فضل فرموده و قريب به وجه اوّل مىباشد و حاصل آن اينست كه : آيه شريفه دلالت مىكند بر وجوب قبول هر خبرى كه از عادل صادر شود . و معناى خبر آنست كه : بحسب اعتقاد من فلان امر چنين و چنان مىباشد . و اگر مخبر اراده اخبار از واقع را نيز داشته باشد معناى خبرش اينست كه : فلان امر بحسب اعتقاد من در واقع چنين و چنان مىباشد . و مقصود از قبول چنين خبرى كه مفاد آيه نباء است آن است كه مخبر را بايد در اعتقادش به مخبر به تصديق نمود . منتهى معلومات و معتقدات خلايق چون يا از طريق حواس ظاهره و يا غير آن همچون وحى يا الهام يا فكر و نظر و يا حدس و وجدان و يا غير آن از طرق و انحاء ديگر حاصل شده و بعضى از اين طرق قطعا از خطا و اشتباه مصون و با واقع مطابق مىباشد مانند وحى و الهام و برخى عادتا با واقع موافق است نظير امورى كه از حواس ظاهره حاصل مىشود و پاره‌اى موافقت و مطابقتشان با واقع امر مظنون بوده و دسته‌اى ديگر مطابقتشان با واقع مظنون نيست همچون بسيارى از معلومات كه از مبانى حدسيّه يا نظريّه حاصل مىشوند و از طرفى غالب اخبار معلوم است كه طريق