استدلال در آن وجود دارد يعنى مفهوم وصف ، مفهوم شرط و علّت گرچه هيچيك از اين امور سهگانه از نظر مصنّف عليهالرّحمه تمام نمىباشد چنانچه در مبحث خبر واحد انشاءالله خواهد آمد ولى معذلك كلام و صحبت مبنى بر رأى مشهور مىباشد كه اين آيه را از حيث جهات سهگانه اظهر آيات قرار دادهاند بنابراين ضمير مجرورى در « فيها » به آيات راجع است .
قوله : و الظّاهر منها : كلمه « الظّاهر » مبتداء و خبرش « عدم الاعتناء باحتمال تعمّد كذبه » مىباشد و ضمير در « منها » به آيه نباء راجع است .
كلام مرحوم محقّق يزدى
مرحوم سيّد محمّد باقر يزدى عطّر اللّه مرقده الشّريف در ذيل اين عبارت مىفرماين :
ملخّص مرام مصنّف ( ره ) آنست كه آيه نباء بر اعتبار خبر عادلى كه از اشتباه در حدس مأمون نيست دلالت دارد همانطورىكه فاسق نيز از اشتباه در حدس بر حذر نمىباشد بنابراين در اعتبار خبر عادل حسّ معتبر مىباشد و بيان اين امر به وجوهى ممكنست .
وجوه دالّه بر اعتبار حسّ در خبر عادل
چهار وجه مىتوان بر اعتبار حسّ در خبر عادل تقرير نمود :
وجه اوّل
بيانى است كه مرحوم استاد يعنى مصنّف عليهالرّحمه فرموده و آن اينست كه :
آيه ناظر است بقبول خبر عادل و عدم قبول خبر فاسق از جهت آنكه در فاسق احتمال تعمّد كذب وجود داشته ولى در عادل چنين احتمالى نمىباشد فلذا قبول و عدم قبول در آيه معلّق به عدالت و فسق گرديده است كه نفس اين تعليق مشعر است به اينكه علّت عدم قبول خبر فاسق وجود احتمال مزبور مىباشد نه احتمال سهو يا خطاء چه آنكه آيه شريفه از اين امر ساكت است .