قوله : فتأمّل : اشاره است به اينكه اگرچه آيات ناهيه باعتبار قصور لفظى شامل خود نمىشوند ولى از باب تنقيح مناط و اتّحاد اعتبار كه ملاك نهى عمل بظنّ است شامل خود نيز مىشوند و بدين ترتيب اشكال ياد شده از نو برمىگردد .
قوله : و بازاء هذا التّوهّم الخ : حاصل اين توهّم آنست كه :
چون ظواهر قرآنى با ادلّه قطعى حجّيّتشان محرز و ثابت است بنابراين از مصاديق علم محسوب مىشوند نه ظنّ فلذا آيات ناهيه شامل آنها نمىشوند .
و وجه عدم شمول نه اين باشد كه دليل بر حجّيّت آنها موجب تخصيص در آيات ناهيه شده و ظواهر قرآنى را از حكم بعدم جواز خارج مىكند بلكه چون موضوع آيات ناهيه عمل بظنّ مىباشد و ظواهر قرآنى باعتبار مزبور مفيد علم هستند لاجرم موضوعا از آيات ناهيه خارج هستند .
پس خروج ظواهر از آيات ناهيه ، خروج موضوعى است نه حكمى و به عبارت اصولى خروج از باب تخصّص است نه تخصيص .
قوله : و فيه ما لا يخفى : حاصل جواب مرحوم مصنّف از توهّم مذكور اينست كه :
از ظواهر قرآنى اگر قطع و علم حاصل شود اين امر موجب آن نيست كه ظواهر از ادلّه قطعيّه و علمى محسوب شده و از افراد غير علم خارج شوند .
بلى مىتوان گفت كه حكم غير علم شامل آنها نمىشود .
بنابراين خروج آنها از آيات ناهيه از باب تخصيص است نه تخصّص .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 273
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٧٣