شرح مقصود
حاصل فرموده مصنّف ( ره ) در اين تنبيه آنست كه :
اگر همچون برخى از اصوليّين و غالب اخبارىها معتقد شديم كه در قرآن تحريف واقع شده اين امر باعث آن نمىشود كه ظواهر قرآنى از حجّيّت سلب شوند در نتيجه نتوان به آنها تمسّك نمود و دليل بر اين مدّعا آنست كه :
اوّلا : اين اعتقاد و التزام سبب نمىشود كه علم اجمالى به مختل شدن ظواهر پيدا كنيم چه آنكه آيات محرّفه بفرض صحّت اين رأى معلوم و مشخّص مىباشند .
ثانيا : به فرضى كه موجب حصول چنين علمى گردد مىگوئيم هر علم اجمالى سبب احتياط و تنجيز امتثال نمىگردد بلكه در صورتى علم اجمالى اطاعتش لازم و رعايتش فرض است كه محصوره باشد درحالىكه در مورد بحث غير محصوره است چه آنكه اطراف علم اجمالى بقدرى زياد هستند كه تكليف نسبت به معلوم اجمالى منجّز نبوده و بدين ترتيب امتثالش لازم نمىباشد .
ثالثا : اگر تنزّل نموده و قبول كنيم كه علم اجمالى و شبهه نيز محصوره است در جواب گوئيم باز علم اجمالى اينجا واجب الامتثال نيست اگرچه شبههاش محصوره مىباشد زيرا احتمال قوى مىدهيم كه ظواهر تحريف شده در غير ظواهرى باشد كه مورد استدلال و بحث ما است يعنى ظواهر آيات الاحكام و به عبارت ديگر وقتى يكى از اطراف شبهه محصوره از محل ابتلاء خارج باشد علم اجمالى در چنين موردى منحل يا در حكم انحلال واقع شده و بدين ترتيب امتثال آن لازم نيست و در اينجا نيز چون آيات غير احكام مورد ابتلاء ما نمىباشند ازاينرو وقتى تحريف را باحتمال قوى در آنها قرار داديم ظواهر ديگر از وقوع آن سالم مانده و مىتوانيم آنها را مورد استدلال و تمسّك قرار دهيم .
قوله : انّ وقوع التّحريف فى القرآن :
مؤلّف گويد :
1 - ذكر دو نكته در اينجا به نظر لازم مىآيد :
الف : اقسام و انحاء تحريف .
ب : اقوال در تحريف .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 264
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦٤