تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 112

مساهمون:

ص١١٢
تمسّك نموده و آيه مذكور را نقل مىفرماين و غير از آيه مزبور آيات ديگرى از قبيل :
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ، إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا .
إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ .
و غير اين‌ها نيز وجود دارد و همان‌طورىكه مرحوم صاحب اوثق از برخى مشايخش نقل فرموده قريب به 100 آيه و 500 حديث بر اين معنا دلالت دارند . و مرحوم محقّق يزدى نيز از قول استادش كه مرحوم مصنّف باشد همين مضمون را نقل فرموده . قوله : و عدم القبح فيه : ضمير در « فيه » به تعبّد الشّارع به غير علم راجع است . قوله : و لا فى تركه : يعنى و لا فى ترك التّعبّد . و مقصود زمان انفتاح باب علم مىباشد نه زمان انسداد چه آنكه نسبت به زمان انسداد ترك تعبّد به ظنّ قطعا قبيح است . قوله : فى وقوع التّعبّد به فى الاحكام الشّرعيّة : ضمير در « به » بظنّ راجع است . قوله : مطلقا : يعنى چه از حيث سبب حصولش و چه از نظر مرتبه آن و چه از جهت متعلّقش . قوله : او فى الجملة : يعنى با قطع نظر از جهات و حيثيّات مذكور . قوله : و قبل الخوض فى ذلك : كلمه « خوض » از « خاض ، يخوض » مصدر است از باب « نصر ، ينصر » به معناى فرورفتن در آب باشد و در اينجا مراد « ورود » در بحث است و مشار اليه « ذلك » وقوع التّعبّد مىباشد . مرحوم سيد محمّد باقر يزدى عطّر اللّه مرقده مىفرماين : برخى از اساتيد و مشايخ ما فرموده‌اند كه از تتبّع كلمات قوم اين‌طور استفاده مىشود كه محلّ كلام و مورد صحبت در اينجا زمان انسداد باب علم نيست چه آنكه منكرين وقوع تعبّد بظنّ هرگز عمل به اماره غير علمى در اين زمان را انكار نداشته و اساسا در احكام شرعى با فرض انسداد باب علم انكار عمل بظنّ معقول نيست . بنابراين محلّ كلام يا موردى است كه باب علم نسبت به اغلب احكام منفتح باشد يا زمانى است كه در انسداد و انفتاح شكّ بوده يا در جائى است كه نسبت به غير احكام شرعى همچون موضوعات صرف يا موضوعات مستنبط باب علم منسد باشد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 112 | سيد محمد جواد ذهنى تهرانى