« من موصوله » در « كمن انكشف » راجعست .
قوله : انّه بحيث لو قدر على قتل سيّده لقتله : ضمير در « انّه » و « قدر » و « قتل » و « سيّده » و ضمير فاعلى در « قتله » به من موصوله در « كمن انكشف » راجع بوده و ضمير مفعولى در « قتله » به سيّد عود مىكند .
قوله : على المنكشف : به صيغه اسم مفعول و مقصود از آن صفت شقاوت است .
قوله : لا الكاشف : مراد از آن فعلى است كه از متجرّى صادر شده .
متن : و من هنا يظهر الجواب عن قبح التّجرّى فانّه لكشف ما تجرّى به عن خبث الفاعل لكونه جريئا و عازما على العصيان و التّمرّد لا عن كون الفعل مبغوضا للمولى .
ترجمه : و از بيانى كه در اينجا نموديم جواب از قبيح بودن تجرّى و حرمت آن نيز ظاهر مىگردد ، چه آنكه قبح تجرّى متوجّه خبث فاعل و شقى بودن وى گشته كه به واسطه فعل صادر كشف مىگردد و اگر وى را مذمّت يا تقبيح مىكنند بخاطر اين جهت است كه بر عصيان نمودن جرأت نشان داده و قصد و عزم آن را نموده و خود را در سلك متمرّدين و سركشان قرار داده است و حاصل آنكه قبح تجرّى ، قبح فاعلى است نه اينكه نفس فعل صادر از وى مبغوض مولى مىباشد .
شرح مقصود
قوله : و من هنا : مشار اليه « هنا » كون المذمّة على المنكشف لا الكاشف مىباشد .
قوله : فانّه لكشف ما تجرّى به : ضمير در « فانّه » به قبح و در « ما تجرّى به » به ماء موصوله راجعست .
قوله : لكونه جريئا و عازما على العصيان : ضمير در « لكونه » به فاعل راجعست .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 70
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٠