طريقيّت ملاحظه شده امارات و اصول قرار مىگيرند به اعمّ از اينكه قطع جزء موضوع بوده يا تمام موضوع در نتيجه از اقسام پنجگانه در دو صورت يعنى قطع تمام موضوع بنحو صفتى و قطع جزء موضوع بنحو صفتى امارات و اصول بجاى قطع قرار نمىگيرند و در سه قسم ديگر نيابتشان صحيح مىباشد .
قوله : و ان ظهر منه اعتبار صفة القطع : ضمير در « منه » به « دليل الحكم » راجعست .
قوله : من حيث كونها صفة خاصّة : ضمير در « كونها » به صفة القطع عود مىكند .
قوله : لم يقم مقامه غيره : ضمير در « مقامه » و « غيره » به قطع راجعست .
متن : كما اذا فرضنا انّ الشّارع اعتبر صفة القطع على هذا الوجه فى حفظ عدد الرّكعات الثّنائيّة و الثّلاثيّة و الأوليين من الرّباعيّة فانّ غيره كالظّنّ باحد الطّرفين ، او اصالة عدم الزّائد لا يقوم مقامه الّا بدليل خاصّ خارجىّ غير ادلّة حجّيّة مطلق الظّنّ فى الصّلاة و اصالة عدم الاكثر .
ترجمه : مثل اينكه فرض كنيم شارع مقدّس صفت قطع را بنحو وصفى در موضوع وجوب حفظ عدد ركعات نماز صبح و مغرب و دو ركعت اوّل و دوّم از نمازهاى چهار ركعتى اعتبار و ملاحظه نموده كه در اين فرض اگر ظنّ به يكى از دو طرف احتمال حاصل شود هرگز بجاى قطع قرار نگرفته و مصلّى در صورت فقدان قطع نمىتواند به چنين ظنّى اكتفاء و اعتماد نمايد چنانچه از اصالة عدم زائد در صورت شكّ در زيادى ركعات نمىتواند استفاده كند مگر آنكه غير از ادلّه حجّيّت مطلق ظنّ در نماز يا حجّيّت اصالة عدم الاكثر دليل خاصّ خارجى ديگرى وارد شود كه در خصوص مورد بحث ظنّ يا اصل مزبور را بجاى قطع حجّيّت قرار دهد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 46
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٦