قوله : فتأمّل : شايد اشاره باشد به اينكه :
بين « اجتنب عن النّجس » كه مفاد دليل اجتهادى است و « لا تجتنب عنه » كه مقتضاى اصالة الطّهاره مىباشد تنافى نيست زيرا دليل اجتهادى ناظر بواقع بوده لاجرم مؤدّى و حكم ثابت شده با آن در مرتبه واقع است ولى اصالة الطّهارة به ملاحظه اينكه اصل است نه دليل صرفا جعل حكم ظاهرى نموده و مؤدّى و مقتضايش در مرتبه ظاهر است و پرواضح بوده كه وجوب اجتناب در واقع با عدم وجوب اجتناب در ظاهر تنافى و تناقض ندارد زيرا يكى از شرائط تحقّق تناقض بين دو شىء اتّحاد در مرتبه يا رتبه است چنانچه برخى از اهل تحقيق و متأخّرين آن را به وحدات ثمانيه در باب تناقض افزودهاند .
متن : و إن كانت المخالفة مخالفة لخطاب مردّد بين خطابين كما اذا علمنا بنجاسة هذا المائع او بحرمة هذه المرأة او علمنا بوجوب الدّعاء عند رؤية هلال رمضان او بوجوب الصّلاة عند ذكر النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ففى المخالفة القطعيّة حينئذ وجوه :
ترجمه : و اگر مخالفت خطاب مردّد بين دو خطاب باشد نظير اينكه بدانيم يا اين مايع نجس بوده و يا اين زن حرام است .
و نيز مانند اينكه بدانيم يا دعاء در وقت ديدن هلال رمضان واجب است و يا صلوات در وقت بردن نام شريف نبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم .
و بهر تقدير در مخالفت قطعيّه چنين خطابى وجوهى گفته شده است .
شرح مقصود
قوله : و ان كانت المخالفة الخ : اين جمله معطوف است به « فان كانت لخطاب تفصيلى » كه در ابتداء بحث مخالفت عمليّه مىباشد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 301
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٠١