استشهاد
حكم بانفساخ عقد معنايش اينست كه مشترى بثمن رجوع كرده و آن را گرفته و مثمن هم به بايع برمىگردد درحالىكه ردّ ثمن به مشترى بعد از تحالف با علم تفصيلى به اينكه آن ملك بايع شده است بعنوان ثمن در مقابل عبد يا كنيز مخالفت دارد چه آنكه هر دو اين امر را قبول دارند كه ثمن به بايع منتقل شده فقط كلام و نزاع در مثمن است كه چه مىباشد .
صورت ديگر
و همچنين اگر دو نفر در مثمن اتّفاق داشته و نزاعشان در ثمن باشد مثلا متّفقند كه مثمن كنيز است ولى در اين اختلاف است كه ثمن آن 10 دينار است يا 100 درهم .
فقهاء در اينجا نيز فرمودهاند حكم اينست كه هر دو قسم خورده و معامله منفسح مىشود يعنى مثمن به بايع و ثمن به مشترى برمىگردد .
استشهاد
حكم برد مثمن يعنى جاريه به بايع با علم تفصيلى بدخول آن در ملك مشترى مخالف است چه آنكه هر دو در انتقال كنيز به ملك مشترى با هم توافق دارند فقط اختلافشان در اينست كه ثمن آن چقدر است ، آيا 10 دينار بوده يا 100 درهم مىباشد .
شرح مقصود
قوله : على وجه يقضى فيه بالتّحالف : مقصود از تحالف آنست كه طرفين نزاع هر دو مكلّفند كه قسم بخورند و آن در مواردى است كه امر دائر بين متباينين بوده و قدر مشتركى در بين نباشد همچون دو مثالى كه در متن مذكور است چه آنكه اگر در قدرى با هم مشترك بوده و صرفا در مقدار زائد برآن نزاع بينشان باشد حكم اينست كه فقط منكر زيادى قسم بخورد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 263
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦٣