شرح مقصود
قوله : و امّا اذا لم يتوقّف الاحتياط على التّكرار : مانند تمام مواردى كه دوران امر بين اقلّ و اكثر باشد مثلا شكّ دارد كه استعاذه قبل از قرائت از اجزاء نماز بوده يا جزء نمىباشد البتّه احتياط مقتضى است در نمازى كه مىخواند ذكر استعاذه را احتياط بياورد .
قوله : لا يبعد ذهاب المشهور الى ذلك : مشاراليه « ذلك » منع از احتياط و لزوم تحصيل يقين تفصيلى است .
قوله : بل ظاهر كلام السّيّد الرّضى ( ره ) الخ : مرحوم شهيد اوّل در كتاب ذكرى و شهيد ثانى در روض الجنان چنين آوردهاند كه سيّد رضى عليهالرّحمه از برادر بزرگوارش مرحوم علم الهدى سيّد مرتضى عطّر اللّه مرقده سؤال نمود كه :
مگر نه اينست كه اجماع فقهاء واقع است بر اينكه نماز شخصى كه احكام آن را نمىداند مجزى و كافى نيست ، و چون جهل باعداد ركعات مساوق با جهل به احكام نماز است لاجرم چنين نمازى از مصلّى جاهل نبايد كفايت كند ، پس چرا نماز جاهل به قصر و اتمام را باطل نمىدانند ؟
مرحوم سيّد مرتضى در جواب مىفرماين :
گرچه جاهل معذور نيست ولى ممكن است در اين مورد بخصوص جهل مغيّر حكم باشد و چنانچه ملاحظه مىشود در كلام سيّد رضى ( ره ) اشاره شده به وقوع اجماع بر بطلان نماز كسى كه احكام نماز را نمىداند و در جوابى كه مرحوم علم الهدى به ايشان دادهاند چون اجماع مدّعى منع و ردّ نشده لاجرم نفس عدم منع تقريرى است از ايشان نسبت بتحقّق اجماع و استشهاد مرحوم مصنّف در اين مقام بكلام اين دو بزرگوار بجا و بمورد است .
قوله : و ظاهر تقرير اخيه السّيّد المرتضى له : ضمير در « له » به السّيّد الرّضى راجع است .
قوله : من لا يعلم احكامها : يعنى احكام الصّلاة .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 219
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٩