نقد شارح كبير ( ره ) بر كلام صاحب فصول
مرحوم بارفروشى عطّر اللّه مرقده در ذيل اين كلام مىفرماين :
مخفى نماند كه از ظاهر كلام فصول اينطور استفاده مىشود كه حكم عقل به حجّت بودن قطع همچون حكمش به حجّيّت اصول عمليّه نظير برائت و اباحه و غير اين دو مىباشد به اين معنا كه حكمت به حجّت بودن قطع مغيّا است به اطّلاع يافتن از منع شرعى مثل حجّيّت اصول كه مغيّا است باطّلاع يافتن از دليلى كه مثبت حكم شرع مىباشد .
و همانطورىكه پس از رسيدن دليل و دست يافتن برآن از اصول رفع يد مىنمايند و لو دليل از امارات ظنّى و غير علمى باشد عينا بعد از رسيدن منع شرعى و اطّلاع برآن بايد از قطع صرفنظر نمود .
و اين كلام در واقع دلالت بر حجّت بودن قطع بنحو تعليق مىكند و با حجّيّت مطلقه آن تنافى دارد چنانچه خود صاحب فصول در آخر همين بحث قبل از مسئله تحسين و تقبيح عقلى به آن معترف بوده و مىفرماين :
حجّت بودن علم و قطع و انكشاف واقع ضرورى و فطرى است و از سنخ حجّتهاى نظرى نبوده تا در آن قدح و منع عارض شود .
بنابراين بين دو كلام ايشان تهافت و منافات روشن و بارزى است كه قابل انكار نيست .
نقد مرحوم محقّق يزدى به كلام صاحب فصول ( ره )
مرحوم سيّد محمّد باقر يزدى طاب ثراه در ذيل كلام صاحب فصول مىفرماين :
ملخّص ايرادات به ايشان سه امر است :
1 - لازمه فرموده ايشان اينست كه قطع قابل جعل باشد با اينكه در اوّل كتاب اثبات شد كه قطع حجّت ذاتى است و قابل جعل و نفى نيست .