است زيرا همانطورىكه قبلا اشاره نموديم منظور و مقصود ايشان اينست كه خوض در ادلّه عقلى و اعتماد برآن جهت تحصيل مناطات و ملاكات بتدريج و بمرور ايّام يك نوع حالت بىاعتنائى و بىرغبتى به روايات در شخص ايجاد مىكند كه از به دو امر مانع مىشود كه وى بسراغ ادلّه شرعيّه رود و همواره شوقش او را به اين امر وادار نموده كه مسئله را بر پايه استدلال عقلى تمام كند و بديهى است پس از فراهم شدن مقدّمات عقلى و حصول قطع اساسا قاطع بدليل ديگرى نمىتواند خود را مشغول كند و بفرض نظر نمودن در دليل ديگر آن را از همان به دو امر مطرود و مطروح مىانگارد و چون اين حالت و رويّه در شخص مستنبط راسخ شد و وى را برآن داشت كه در نوع مسائل على الخصوص مسائلى كه زمينه براى استدلال عقلى در آنها فراهم است از اين سليقه و مسلك استفاده كند با توجّه به اينكه عقول ما اسيران شهوات و ميول نفسانى و طالبان هوى و اباطيل به واسطه پوشش جهل و نادانى ناقص و محدود است لاجرم كثرت وقايع و تكرار اين رويّه در مسائل چهبسا منجر به وقوع خطاء و اشتباه مىشود و اگر هم يقين به آن نداشته باشيم لااقلّ در معرض وقوع قرار مىگيريم و همين مقدار كافيست در وجوب احتياط و لزوم احتراز از چنين رويّهاى و اگر امر چنين نمىبود اهتمام حضرات ائمّه طاهرين عليهم السّلام در اين امر و سعى بليغشان در اين مضمار العياذ باللّه بىوجه مىبود و از باب ادلّ دليل بر امكان شىء وقوع شىء است مىگوييم چه بسيار از افراد اهل استنباط را ديده يا شنيدهايم كه چون رويّه اجتهاد و استنباطشان اينچنين بود احكام مستنبط ايشان از طريق صواب بدور و باعلى صوت شهادت بر خلاف واقع مىداد فلذا محضر فضلاء و دانشمندان عرض مىشود كه فرموده مرحوم ماتن كلامى است كه مضمون اخبار و روايات برآن دلالت داشته و از آن گذشته عمل فقهاء اماميّه رضوان اللّه عليهم اجمعين از به دو پس پرده رفتن آفتاب هدايت وجود اقدس حضرت حجّت سلام اللّه عليه تا به اكنون چنين بوده و ما نمىتوانيم به خود اجازه دهيم كه در مقابل سيره عملى فقهاء شيعه و اساطين علم و كسانى كه عملشان مورد تأييد امام عصر عجّل اللّه تعالى فرجه الشّريف بوده است مخالفت كرده و سيرهاى جديد و مرامى مخترع ابداع نمائيم غفر اللّه لنا و لجميع اهل
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 178
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٨