تحرير و شرح
قوله : دعوى الاجماع عليه : يعنى على كون الاستصحاب حجّة .
قوله : على انّه متى حصل حكم : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : فى انّه طرأ ما يزيله : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » بوده و ضمير منصوبى در « يزيله » به حكم عود مىكند .
قوله : وجب الحكم ببقائه : ضمير در « بقائه » به حكم عود مىكند .
قوله : لكان ترجيحا : ضمير در « لكان » به « الحكم ببقائه على ما كان اوّلا » راجع است .
قوله : عن غيره ايضا : ضمير در « غيره » به صاحب مبادى راجع است .
قوله : و لو مع الاتّفاق : يعنى اگر تمام علماء هم باتّفاق كلمه استصحاب را حجّت بدانند تحصيل اجماع بر حجّيّت آن بسيار مشكل است زيرا هركدام در اين مسئله مبناى خاصّى غير از ديگرى دارد و هريك آن را از راهى حجّت مىدانند ازاينرو اتّفاقشان در اصل حجّيّت فائدهاى نداشته و نمىتوان آن را منشا تحصيل اجماع قرار داد چه رسد به اينكه در اصل حجّيّت و عدمش باهم نزاع داشته و در اين زمينه اقوال بسيارى پيدا شده و اساسا معظم و اكثر ايشان قائل به عدم حجّيّت استصحاب هستند و همين منكرين باز بينشان اختلاف بوده ، بعضى حجّيّت استصحاب را مطلقا انكار كرده و برخى اجمالا آن را نپذيرفته و در آن بتفصيل قائل شدهاند .
قوله : فضلا عمّا اذا لم يكن : يعنى لم يكن اتّفاق .
قوله : و نقله موهون جدّا : اين عبارت جواب از اشكال مقدّر است به اين شرح :
ممكنست اشكال شود كه اگرچه تحصيل اجماع در اين مسئله بسيار
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 818
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨١٨