مناقشه مرحوم مصنّف در استدلال مذكور
مرحوم مصنّف مىفرماين :
در اين استدلال دو اشكال وجود دارد :
اشكال اوّل
اشكال اوّل اينست كه مىگوئيم قبول نداريم كه بناء عقلاء بر عمل به حالت سابقه تعبّدا مىباشد بلكه يا از باب رجاء و اميد وصول بواقع و احتياط صورت گرفته و يا آنكه چون اطمينان ببقاء حالت سابقه دارند برطبق آن عمل كرده و يا به واسطه آنكه بقايش مظنون بوده اگرچه ظنّ نوعى به آن باشد مطابق آن ترتيب اثر مىدهند و يا احيانا از روى غفلت و عدم التفات به آن مبادرت مىورزند چنانچه در جميع حيوانات دائما و در انسانها در پارهاى از اوقات امر چنين است و بهر تقدير به چنين سيره و بنائى كه محرز نيست از باب تعبّد باستصحاب عمل مىكنند نمىتوان اعتماد و استناد جست .
اشكال دوّم
بفرض بپذيريم كه بناء عقلاء بر عمل باستصحاب و ترتيب اثر دادن برطبق حالت سابقه از باب تعبّد است ولى مىتوان گفت معلوم نيست كه شارع مقدّس به اين عمل عقلاء راضى بوده و اين سيره نزدش ممضى و مقبول است بلكه امكان آن هست كه آن را ردع و مورد نهى قرار داده باشد و در ثبوت ردع و نهى از مثل چنين عملى كافيست بآيات و اخبارى كه ما را از متابعت و عمل نمودن به غير علم زجر نمودهاند تمسّك كنيم و نيز ادلّهاى كه در شبهات وظيفه ما را عمل به برائت يا احتياط معرّفى كردهاند در اين