ترجمه :
مناقشه مرحوم مصنّف در جواب اوّل شيخ اعظم ( قده ) از اشكال
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
و امّا وجه اوّلى كه شيخ اعظم قدّس سرّه در جواب از اشكال ياد شده بيان داشتند بايد بگوئيم :
اگرچه نسبت بجريان استصحاب در حقّ خصوص مدرك شريعتين صحيح و وجيه است ولى نسبت به غير چنين كسى مثل آنان كه در عصر شريعت سابق معدوم بودهاند نافع و مجدى نمىباشد .
اگر گفته شود :
وقتى حكم مزبور را نسبت بمدرك شريعتين پذيرفتيم در غير او يعنى معدومين بدليل ضرورة اشتراك آن را بايد قبول نمائيم .
در جواب مىگوئيم :
اشتراك اهل شريعت واحده را قبول داريم ولى اين استدلال در اينجا تمام نيست زيرا بديهى و ضرورى است كه مقتضاى اشتراك در تكليف آن است كه مثلا استصحاب حكم است براى هركسى كه قبلا يقين داشته و شكّ در بقاء متيقّن شكّ نموده چنانچه مدرك شريعتين چنين است نه آنكه استصحاب را در حقّ كلّ ثابت بدانيم اگرچه مانند مدرك شريعتين بحكمى يقين و در بقايش شكّ نداشته باشند .
پس بنابراين جواب اوّل ايشان كافى به نظر نمىرسد .
تحرير و شرح
قوله : الّا انّه غير مجد فى حقّ غيره : ضمير در « انّه » به ما افاده راجع بوده و در « غيره » به مدرك شريعتين برمىگردد .
قوله : و لا يكاد يتمّ الحكم فيهم : يعنى فى المعدومين .