اشكال اينست كه :
آيا بآثار شرعيّهاى كه به واسطه امور غير شرعيّه چه عاديّه و چه عقليّه بر مستصحب مترتّب مىشوند بايد اخذ نمود يا اين آثار قابل اخذ نمىباشند .
منشا اشكال
منشا اين اشكال آنست كه :
مفاد و مضمون اخبار وارده در اين باب چيست ؟
آيا مفاد و مضمون آنها تنزيل مستصحب و تعبّد به آن به لحاظ خصوص اثرى است كه بدون واسطه برآن مترتّب مىشود يا تنزيلش به ملاحظه لوازم عقليّه يا عاديّهاى كه دارد بوده چنانچه امر در تنزيل مؤدّيات طرق و امارات اينگونه است و يا تنزيل آن احيانا باعتبار مطلق آثار بوده و لو آثارى كه بالواسطه برآن مترتّب مىشود .
البتّه اين تنزيل مبتنى است بر اينكه تنزيل به لحاظ اثر واسطه نيز صحيح باشد و وجهش آنست كه اثر اثر خود اثر محسوب مىشود .
تحرير و شرح
قوله : انشاء حكم مماثل للمستصحب فى استصحاب الاحكام : مثلا اگر در ساعت هشت جلوس در مسجد واجب بود و پس از انقضاء اين ساعت مثلا فرارسيدن ساعت نه در وجوب جلوس شكّ كرديم مقتضاى اخبار لا تنقض اليقين بالشّكّ اينست كه در اين ساعت وجوبى مثل وجوب سابق ثابت است .
قوله : و لاحكامه فى استصحاب الموضوعات : ضمير در « لاحكامه » به مستصحب عود مىكند مثلا اگر در روز پنجشنبه به عدالت زيد علم و يقين داشته و در روز جمعه در آن شكّ كنيم مقتضاى اخبار لا تنقض آنست كه عدالت باقى است لاجرم حكمى كه در روز پنجشنبه برآن مترتّب بود از قبيل