ترجمه :
سؤال
زمان اگرچه در دليل بعنوان ظرف براى ثبوت حكم ملاحظه شده باشد ولى قطعا از قيود موضوع محسوب مىشود زيرا ضرورى و بديهى است زمان از امورى است كه مناط و ملاك براى ثبوت حكم مىباشند لاجرم پس از انقطاع و انقضاء آن صرفا استصحاب عدم حكم جارى است نه ثبوتش .
جواب
بلى ، امر چنين است ولى در عين حال در صورتى اين را مىپذيريم كه در تعيين موضوع حكم به دقّت عقلى مراجعه شود ولى اگر نظر مسامحى عرفى را ملاك قرار دهيم بدون شبهه فعل در دو زمان موضوع واحدى تلقّى مىشود كه به ثبوت حكم نسبت به زمان اوّل برايش قطع داشته و در زمان ثانى بقاء و ارتفاع آن مشكوك بوده لاجرم جائى براى استصحاب وجود ندارد مگر استصحاب ثبوت حكم .
تحرير و شرح
قوله : فى دليله : يعنى فى دليل الحكم .
قوله : لثبوته : يعنى لثبوت الحكم .
قوله : لاستصحاب عدمه : يعنى عدم الحكم .
قوله : قطع بثبوت الحكم له : ضمير در « له » به موضوع راجع است .
قوله : هذا الحكم له : ضمير در « له » به موضوع راجع است .
متن :
لا يقال
فاستصحاب كلّ واحد من الثّبوت و العدم يجرى ، لثبوت كلا النّظرين و يقع التّعارض بين الاستصحابين كما قيل .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 959
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٥٩