كه براى متواتر نموده و گفتهاند :
خبر متواتر آنست كه آن را بطرق متعدّد افراد بسيارى نقل كرده باشند بهطورى كه تواطؤ و اجتماعشان بر كذب عادتا مستحيل و غير ممكن باشد .
قوله : و لا معنى : مقصود از تواتر معنوى آنست كه چند خبر با اينكه از حيث الفاظ با يكديگر متفاوتند معذلك در افاده يك معنا باهم مشترك هستند فلذا اگر مجموعشان بحدّ تواتر رسيده باشند معناى مستفاد از آنها را متواتر معنوى خوانند مانند شجاعت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام كه از احاديث و اخبار و حكايات متفاوتهاى كه همگى در افاده اين معنا باهم مشتركند استفاده مىگردد .
قوله : الّا انّها متواترة اجمالا : مقصود از تواتر اجمالى آنست كه علم و يقين داريم به صدور برخى از اخبار اگرچه خصوص صادر برايمان معلوم و محرز نباشد .
قوله : انّها و ان كانت كذلك : ضمائر مؤنّث به روايات مذكوره راجع بوده و مقصود از « كذلك » متواتر اجمالى بودن مىباشد .
قوله : الّا انّها لا تفيد الّا فيما توافقت عليه : ضمائر مؤنّث به روايات مذكوره عود مىكند .
قوله : و هو غير مفيد : ضمير « هو » به كونها مفيدة فيما توافقت عليه راجع است .
قوله : كما هو محلّ الكلام : ضمير « هو » به سلب كلّى راجع است .
قوله : و الالتزام به ليس بضائر : ضمير در « به » به مفيد بودن عدم حجّيّت خبر مخالف با كتاب و سنّت مىباشد .
قوله : فى مقام المعارضة : يعنى معارضه اخبار باهم به اين معنا اگر دو خبر كه داراى صحّت سند هستند در مدلول باهم تعارض داشتند خبرى كه مخالف با قرآن است طرح و ردّ مىگردد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 263
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦٣