عيبى ندارد حال كه سخن از قاعده لا ضرر به ميان آمد كلام را به بيان و شرح اين قاعده صرف كرده و بطور اقتصار و اختصار در اطراف آن صحبت كنيم و نيز مدرك و مفادّش را بيان كرده و سپس نسبت آن را با ادلّه ديگر كه مثبت احكام ثابته براى موضوعاتى كه داراى عناوين اوّليّه يا ثانويّه مىباشند توضيح دهيم اگرچه البتّه اين بحث و توضيح امور ياد شده از مقاصد اين رساله اجنبى و خارج از آن مىباشد ولى در عين حال چون برخى از دوستان خواستار آن شدهاند كه بشرح اين قاعده بپردازيم ازاينرو به منظور اجابت درخواست ايشان آن را در اينجا متعرّض شده و از خداوند متعال استعانت مىجوئيم :
براى قاعده « لا ضرر » باخبار بسيارى استدلال نمودهاند از جمله :
موثقه زراره از مولانا ابى جعفر عليه السّلام است ، در اين حديث آمده كه سمرة بن جندب درخت خرمائى در باغى كه تعلّق به مردى از انصار بود داشت و اطاق و منزل آن شخص در نزديك درب باغ بود و سمره وقتى بسراغ درختش مىخواست برود بدون اجازه وارد باغ مىشد و از آنجا مىگذشت مرد انصارى از اين باب ناراحت بود لذا با سمره در اين زمينه صحبت كرد و بوى گفت هرگاه داخل مىشوى با اذن قبلى وارد شو ، سمره از اين امر امتناع ورزيده و از رويّه خود دست برنداشت .
مرد انصارى محضر مبارك رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مشرّف شده و زبان به شكوه و شكايت از سمره گشوده و واقعه را براى آن جناب بيان نمود .
حضرت نزد سمره فرستاده و وى را طلبيدند و وقتى سمره آمد آن جناب گفتههاى انصارى و شكايتش را بازگو فرموده و سپس فرمودند :
هرگاه خواستى داخل باغ شوى با اطّلاع قبلى به اين كار مبادرت نما .
سمره از پذيرفتن آن اباء و امتناع نمود .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 757
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٥٧