ترجمه :
استدراك
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
بلى ، بسا در اين مقام اينطور گفته شده :
مقتضاى استصحاب در برخى از صور آنست كه باقى حتّى در حال تعذّر شىء مردّد واجب باشد .
ولى اين كلام صحيح نيست مگر آنكه قسم سوّم از استصحاب كلّى را صحيح دانسته يا در باب استصحاب نسبت به تعيين موضوع آن بنا بر تسامح داشته باشيم و از طرفى ديگر شىء كه آوردنش متعذّر است عرفا مورد تسامح قرار گرفته بهطورى كه با تعذّرش از نظر فهم اهل عرف در صورتى كه بوجوب باقى قائل باشيم وجوب باقى بوده و در فرضى كه آن را نپذيريم محكوم بارتفاع باشد و انشاءالله تحقيق اين كلام در مقامى ديگر خواهد آمد .
تحرير و شرح
مرحوم مصنّف قبلا فرمودند در صورت عجز از شىء مردّد از نظر عقل نسبت به باقى مىتوان برائت جارى نمود اكنون در مقام استدراك برآمده و مىفرمايد :
برخى از ارباب تحقيق فرمودهاند :
در برخى از صور مثل موردى كه جزء مورد عجز شىء قليل بوده و باقى معظم اجزاء باشند اتيان واجب بوده و دليل برآن استصحاب است چه آنكه قبلا كلّ واجب بود حال پس از تعذّر بعض اجزاء اگر شكّ در وجوب باقى نموديم چون موضوع باقيست قهرا حكم را مىتوانيم استصحاب نمائيم ازاينرو مىگوئيم :
اين عمل مركّب قبلا واجب بوده الآن نيز كماكان بر وجوبش باقيست .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 703
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٠٣