تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 621

مساهمون:

ص٦٢١
1 - اقلّ و اكثر ارتباطى . 2 - اقلّ و اكثر استقلالى . مقصود از اقلّ و اكثر ارتباطى آنست كه بين اقلّ و اكثر بنحو ارتباط و وابستگى باشد كه مجموعا يك امتثال بوده به‌طورىكه در واقع اگر اكثر واجب باشد و باتيان اقلّ اكتفاء شود مكلّف هيچ امتثالى نكرده بلكه مخالفت نموده و معاقب مىباشد مانند دوران نماز بين اينكه مثلا نه جزء بوده يا ده جزء مىباشد كه اگر مكلّف به آوردن نه جزء اكتفاء كند و در واقع نماز ده‌جزئى واجب باشد امتثال حاصل نشده . و مراد از اقلّ و اكثر استقلالى آنست كه چنين ارتباطى بين اقلّ و اكثر نبوده بلكه مكلّف اگر به آوردن اقلّ اكتفاء كرده و در واقع اكثر واجب باشد تكليف باكثر ، تكليفى است زائد بر اقلّ و در قبال اتيان هريك امتثالى منظور مىنمايند مثل دوران صلوات فائته بين ده يا دوازده نماز كه در اين فرض اگر مكلّف تنها ده نماز بخواند و در واقع دوازده نماز در عهده‌اش باشد نسبت به خواندن ده نماز امتثال حاصل بوده صرفا امتثال دو نماز در خارج تحقّق پيدا نكرده است . البتّه در اقلّ و اكثر استقلالى مكلّف به اجمال و ترديدى ندارد زيرا اقلّ معلوم بوده و تكليف به آن قطعى مىباشد و نسبت باكثر شكّ بدوى است و به عبارت ديگر : در اكثر شكّ نسبت باصل تكليف است نه آنكه مشكوك مكلّف به باشد فلذا آن را در اقسام شكّ در مكلّف به نبايد داخل نمود ازاين‌رو مرحوم مصنّف از آن بحثى نفرموده بلكه صرفا از اقلّ و اكثر ارتباطى صحبت نموده است . و بهر تقدير كلام و صحبت در مبحث اشتغال در دو مقام مىباشد : مقام اوّل : دوران امر بين متباينين .