ترجمه :
تبصره و تنبيه [ دوران خاص بين ناسخ و مخصص بودن ]
مرحوم مصنّف مىفرماين :
معلوم باشد اينكه گفتيم در جائى كه خاصّ قبل از فرا رسيدن وقت عمل بعام وارد شود يا عام پيش از حضور زمان عمل بخاصّ برسد متعيّن است خاصّ را مخصّص و بيان براى عام قرار دهيم مبتنى است بر اينكه نسخ قبل از حضور وقت عمل جايز نباشد ولى اگر آن را تجويز كرديم تعيّن خاصّ براى تخصيص در دو مورد مذكور منتفى مىگردد بلكه در فرض اوّل امر دائر مىشود بين اينكه خاصّ را مخصّص دانسته يا ناسخ عام و در فرض دوّم مردّد است بين اينكه آن را مخصّص عام قرار داده يا به واسطه آن منسوخ بدانيم .
ولى در عين حال مىتوان گفت :
اظهر آنست كه خاصّ در هر دو فرض مخصّص است اگرچه ظهور عام در عموم افرادى و شمول اقوى از ظهور خاصّ در خصوص فرض گردد .
و سرّ آن اينست كه : تخصيص امر متعارف و شايعى بوده و در قبالش نسخ در احكام نادر و قليل مىباشد چنانچه قبلا به آن اشاره نموديم .
تحرير و شرح
قوله : او ورد العامّ قبل حضور وقت العمل به : ضمير در « به » به خاصّ راجع است .
قوله : و الّا فلا يتعيّن له : ضمير در « لا يتعيّن » به خاصّ و در « له » به تخصيص راجع است .
قوله : بل يدور بين كونه الخ : ضمير در « يدور » و « كونه » به خاصّ عود مىكند .
قوله : فى الاوّل : مقصود موردى است كه خاصّ قبل از حضور وقت عمل به عام وارد شود .
قوله : فى الثّانى : مراد جائى است كه عام پيش از حضور وقت عمل