ترجمه :
استدراك
مرحوم مصنّف مىفرماين :
بلى ، بعيد نيست كه بتوان ادّعاء نمود الفاظ مذكور از باب انصراف ظهور در خطاب حقيقى دارند چنانچه طبق تحقيقى كه در حروف استفهام و ترجّى و تمنّى و غيرها نموديم قبلا بيان كرديم كه حال در اينگونه از حروف نيز چنين است يعنى وضعشان براى معانى ايقاعى بوده ولى از باب انصراف ظاهر در معانى واقعيّه بوده مشروط به اينكه قرينه و لفظى كه مانع از اين معانى است در بين نباشد چنانچه مىتوان ادّعاى آن را در كلام شارع بطور غالب نمود چه آنكه در مثل : يا ايها النّاس اتّقوا و يا ايّها المؤمنون ضرورى و بديهى است كه حكم بخصوص حاضرين اختصاص نداشته و بدون شكّ و شبههاى غائبين بلكه معدومين را نيز شامل مىگردد .
و شاهد ما بر اين مدّعا آنست كه در مقام نداء با ادوات مذكور صحيح است از لفظ عامّى كه بعد از آنها واقع شده معناى عموم اراده نمود بدون اينكه مرتكب تنزيل يا رعايت علاقهاى بشود .
تحرير و شرح
قوله : كما هو الحال فى حروف الاستفهام : ضمير « هو » به عدم بعد دعوى الظّهور راجع است .
قوله : من كونها موضوعة للايقاعى منها : ضمائر مؤنّث به معانى استفهام و ترجّى و تمنّى راجع مىباشند .
قوله : مع ظهورها فى الواقعى منها : ضمير در « ظهورها » به ادات استفهام « ترجّى و تمنّى » راجع بوده و ضمير در « منها » به معانى مذكور برمىگردد .
قوله : اذا لم يكن هناك ما يمنع عنه : ضمير در « عنه » به ظهور يا انصراف راجع است .
قوله : كما يمكن دعوى وجوده غالبا : ضمير در « وجوده » به ما يمنع عنه
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1867
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٦٧