قوله : فله مجال واسع : ضمير در « فله » به منع راجع است .
قوله : و دعوى تبادر اللّزوم الخ : كلمه « دعوى » مبتداء و خبرش « بعيدة » مىباشد .
قوله : مع كثرة استعمالها الخ : ضمير در « استعمالها » به جمله شرطيّه راجع بوده و اين جمله اشاره است به جواب اوّل از ادّعاى مذكور .
قوله : على الغير المنحصرة منها : ضمير در « منها » به علّت راجع است .
قوله : بل فى مطلق اللّزوم : يعنى بل استعمالها فى مطلق اللّزوم و لو در لزومى كه بين علّت ناقصه و معلولش وجود دارد .
قوله : عهدتها على مدّعيها : ضمائر مؤنّث به ادّعاء راجع است .
قوله : كيف : يعنى چگونه اين ادّعاء بدون دليل نباشد .
قوله : و لا يرى : كلمه « واو » حاليه است .
قوله : فى استعمالها فيها عناية : ضمير در « استعمالها » به جمله شرطيّه راجع بوده و در « فيها » به علّت غير منحصره برمىگردد .
قوله : بل انّما تكون ارادته : يعنى اراده ترتّب معلول بر علّت غير منحصره .
قوله : على من امعن النّظر : كلمه « امعن » يعنى دقّت نمايد .
قوله : و اجال البصر : يعنى ديد و بينائى خود را جولان دهد ، كنايه از دقّت مىباشد .
قوله : بانّه لم يكن لكلامه مفهوم : ضمير در « بانّه » به معناى « شأن » مىباشد و ضمير در « لكلامه » بمتكلّم راجع است .
قوله : و عدم صحّته : كلمه « واو » عاطفه بوده و ضمير در « صحّته » به جواب رجوع مىكند و اين كلمه معطوف است به « صحّة الجواب » .
قوله : لو كان له ظهور فيه : ضمير در « له » به كلام و در « فيه » به مفهوم برمىگردد .
قوله : معلوم : خبر است براى مبتداء يعنى « و صحّة الجواب » .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1605
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٦٠٥