همچون اكرم العلماء وارد شده و سپس مخصّصى نظير لا تكرم الفسّاق منهم آمده منتهى در معناى فاسق اجمال و ترديد است زيرا ممكنست مطلق مرتكب معاصى را فاسق بگويند چه آنكه صغيره و كبيره را انجام دهد و احتمال دارد مقصود از آن خصوص مرتكب كبيره باشد .
البتّه اگر معناى اوّل مراد باشد دائره افراد فاسق وسيعتر و بيشتر است و در صورت دوّم قطعا مصاديقش كمتر و محدودتر مىباشند .
فرض دوّم : آنكه مردّد بين متباينين باشد مثل اينكه پس از ورود عام يعنى اكرم العلماء خاصّى به اين شرح آمده باشد لا تكرم الادباء منهم و اديب مردّد باشد بين عالم صرفى و نحوى .
البتّه در هركدام از اين دو فرض ممكنست مخصّص متّصل بوده كما اينكه محتمل است منفصل باشد بنابراين چهار صورت متصوّر است :
1 - آنكه مخصّص مردّد بين اقلّ و اكثر بوده و متّصل باشد مانند :
اكرم العلماء الّا الفسّاق منهم .
2 - آنكه مخصّص مردّد بين اقلّ و اكثر بوده و منفصل باشد مثل اينكه ابتداء در دليل « اكرم العلماء » آمده و سپس در دليل جداگانه و علىحدّهاى لا تكرم الفسّاق من العلماء وارد شده باشد .
3 - آنكه مخصّص مردد بين متباينين بوده و متّصل باشد مانند اكرم العلماء الّا الادباء .
4 - آنكه مخصّص مردد بين متباينين بوده و منفصل باشد نظير اينكه ابتداء در دليل « اكرم العلماء » آمده و سپس در دليل جداگانه و علىحدّهاى لا تكرم الادباء من العلماء وارد شده باشد و در دو مثال اخير اديب مردّد بين صرفى و نحوى فرض شود .
و امّا حكم مخصّص مجمل در اين صور :
مرحوم مصنّف مىفرماين :
اگر مخصّص مردّد بين اقلّ و اكثر بوده و منفصل باشد ( يعنى صورت
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1792
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٩٢