باصل نماز تعلّق گرفته صحيح است همانطوريكه افراد باقيمانده را به اين قصد ميتوان آورد و بدين ترتيب غير از ملاك امر يعنى رجحان ذاتى وجه ديگرى براى تصحيح نماز ممكنست تقرير بنمائيم .
قوله : فقد ظهر انّه لا وجه لصحّة العبادة : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : مع مضادّتها لما هو اهمّ منها : ضمائر مؤنّث به عبادت راجع ميباشند .
قوله : الّا ملاك الامر : مقصود از آن محبوبيّت ذاتى و رجحان واقعى است .
قوله : فيما اذا انت موسّعة : يعنى عبادت وقتش موسّع باشد .
قوله : و كانت مزاحمة بالاهمّ : ضمير در « كانت » بعبادت همچون صلوة راجع بوده كه مزاحمش ازاله بوده كه بحسب فرض از آن اهمّ باشد .
قوله : فى بعض الوقت لا فى تمامه : يعنى برخى از افراد عبادت مورد مزاحمت ضدّى كه اهمّ از عبادت است واقع شوند نه تمام افراد آن و بعبارت ديگر :
وقت امتثال اهمّ تنها با برخى از افراد عبادت مقارن شده و بدينوسيله مزاحم آنها گشته باشد .
قوله : يمكن ان يقال انّه حيث كان الامر بها على حاله : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » بوده و در « بها » به عبادت راجع مىباشد و ضمير در « حاله » به امر باز ميگردد و باقى بودن امر به حال خود بملاحظه افرادى است كه مورد مزاحمت ازاله واقع نيستند چه آنكه امر افراد مورد مزاحمت قطعا ساقط است .
قوله : و ان صارت مضيّقة بخروج ما زاحمه الاهمّ : ضمير در « صارت » به عبادت راجع است و ضمير منصوبى در « زاحمه » به ماء موصوله عود كرده كه مراد از آن برخى از افراد عبادت مىباشد .
قوله : من افرادها من تحتها : كلمه « من افرادها » مبيّن و مفسّر « ما زاحمه » بوده و ضمير در « تحتها » به عبادت راجع است .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1146
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٤٦