تحقيق مرحوم مصنّف
مصنّف ( ره ) ميفرمايند :
از نظر ما تحقيق اينستكه وجوب صرفا همان طلب بسيط و مرتبه واحدهاى است از طلب كه مورد تأكيد و اهتمام آمر مىباشد نه آنكه مركّب از دو طلب ( طلب فعل و طلب منع از ترك ) باشد .
بلى ، در مقام تحديد و تعيين مرتبه مذكور البتّه بسا اينطور گفته شده :
وجوب عبارتست از طلب فعل با منع از ترك .
و از اين تقرير و بيان اينطور توهّم و تخيّل شده كه آن را بعنوان حدّ و تعريف وجوب ذكر نمودهاند .
بنابراين بايد بگوئيم :
منع از ترك هرگز از اجزاء وجوب و مقوّمات آن نبوده بلكه از خواصّ و لوازم وجوب مىباشد يعنى اگر آمر توجّه و التفات به ترك مأموربه پيدا نمايد قطعا به آن راضى نبوده و از نياوردن آن خشنود نيست بلكه مسلّما مورد بغض و كراهتش مىباشد .
استفاده مطلب ديگر از تقرير مذكور
سپس ميفرمايند :
از شرح و تقريبى كه در اينجا آورديم چنين ظاهر مىشود كه ادّعاى عينيّت بين امر بشيئ و نهى از ضدّ عام بىاساس و بىوجه مىباشد چه آنكه ضرورى و بديهى است ترك ضدّ عام لازمه اتيان بشيئ است و بين شيئ و ترك ضدّ عامش لزوم مىباشد و مقتضاى لزوم دوئيّت بوده نه اتّحاد و عينيّت .
بلى ، اگر مقصود از عينيّت اين باشد كه در اينجا يك طلب مىباشد و آن همانطوريكه حقيقتا منسوب به وجود و بعث به طرف آن بوده صحيح است به ترك نيز بطور مجازى و عرضى نسبت داده شده و آن را ردع و زجر از ترك قرار دهيم .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1112
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١١٢