به اين گونه است كه اتيان به آن يا وافى به تمام غرض بوده و واجد تمام مصلحت مىباشد و يا اگر از آن مقدارى باقى بماند قابل تدارك و جبران نيست .
و از جمله اين ادلّه آيه شريفه ( 6 ) در سوره ( مائده ) است كه مىفرمايد :
فَلَمْ تَجِدُوا ماءً
الآية :
ظاهر اطلاق اين آيه اينست كه تيمّم و اتيانش مجزى باشد چه آنكه اگر انجام آن مجزى نمىبود مىبايد حقتعالى اعاده يا قضاء را نسبت به زمان پس از زوال عذر بيان مىفرمود درحالىكه در آن هيچگونه تعرّضى نسبت به اين جهت نمىباشد و اين خود دليل بارزى است بر عدم وجوب تدارك پس مىتوان از اين معنا چنين كشف كرد كه عمل تيمّم وافى به تمام مصلحت و موجب حصول تمام غرض بوده است .
و از جمله آن نيز روايت شريفهاى است كه مرحوم صاحب وسائل آن را درج ( 2 ) ص ( 991 ) به اين شرح نقل فرموده :
سكونى ، از مولانا الصّادق عليه السّلام ، از آباء كرامش عليهم السّلام از نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم :
قال : يا ابا ذر يكفيك الصّعيد عشر سنين .
از ظاهر اين تعبير اينطور استفاده مىشود تيمّم كه تكليف اضطرارى است همچون تكليف اختيارى نظير وضوء بوده و اتيانش مجزى است و پس از رفع عذر نيازى به اعاده و قضاء نيست .
و حاصل كلام آنكه ادلّه تشريع تكاليف اضطرارى از دو حال خارج نيستند :
يا داراى اطلاقى بوده كه از اطلاقشان كفايت و اجزاء آنها را مىتوان استفاده نمود و يا اينطور نيستند در صورت اوّل نفس اين اطلاق كافى بوده و به واسطهاش مىتوان عدم وجوب اعاده و قضاء را تثبيت و تقرير نمود .
و در فرض دوّم كه اطلاق موجود نيست و دسترسى به اصل لفظى