باب سعادت و شقاوت نقل فرموده اينست كه :
پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند :
الشّقى من شقى فى بطن امّه و السّعيد من سعد في بطن امّه .
سپس مولانا امام موسى الكاظم عليه السّلام در تفسير آن فرمودند :
معناى حديث جدّم رسول خدا اينست كه شقىّ كسى است كه خدا درحالىكه وى در شكم مادر است مىداند وى عمل كسانى را كه شقى هستند انجام مىدهد و سعيد شخصى است كه درحالىكه در شكم مادر مىباشد حقتعالى مىداند عمل سعدا را انجام مىدهد .
در اينجا مناسب ديدم كه عبارت مختصرى از كتاب داورى وجدان تأليف استادنا و شيخنا آية اللّه الشّيخ راضى التّبريزى دامت افاضاته را برسم يادبودى از اين كتاب شريف و تقدير از مؤلّف محترم آنكه حقير مدّتهاى مديد خدمت اين بزرگوار تلمّذ كرده و از محضر مباركشان استفاده نمودهام نقل نمايم :
تنبيه :
پس بدان متن حديث چنين است كه نقل شد نه آنچنانىكه در كفايه محقّق خراسانى ضبط كرده است زيرا مفهوم از متن حديث معناى حصولى است لكن عبارت كفايه معناى تحقّق را مىرساند و لذا طبق عبارت خود اشتباها سعادت و شقاوت را از ذاتيّات خيال كرده است گويا به اين حديث اطّلاعى پيدا نكرده است و الّا چنان معنا نمىكرد . الجواد قد يكبو .
مؤلّف گويد :
مقصود استاد از معناى حصولى اينست كه شخص در شكم مادر ذاتا شقى نيست بلكه به واسطه عوامل خارجى از قبيل غذاهائى كه مادر تناول مىكند يا معاشرتهاى نامناسب و تأثير فضا و بسيارى از مؤثّرات ديگر در آنچه در رحم او است اثر گذاشته بهطورىكه در خارج اعمال اشقياء يا سعداء را انتخاب مىنمايد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 516
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١٦