و نيز حق معطوف و معطوفعليه آنست كه هريك براى حلول بجاى ديگرى صلاحيّت داشته باشند و ضمير مجرور براى اين امر صالح نبوده مگر آنكه جارّ برسر معطوف عود كرده باشد .
قوله : كنتم انتم و آبائكم : آيه ( 54 ) از سورهء انبياء .
قوله : اسكن انت و زوجك الجنّة : آيه ( 35 ) از سورهء بقره .
قوله : يدخلونها و من صلح : آيه ( 23 ) از سورهء رعد .
قوله : ما اشركنا و لا آبائنا : آيه ( 148 ) از سورهء انعام .
قوله : فقال لها و للارض ائتيا طوعا او كرها : آيه ( 11 ) از سورهء فصّلت .
قوله : نعبد الهك و إله آبائك : آيه ( 133 ) از سورهء بقره .
قوله : حينئذ : يعنى حين العطف عليه .
قوله : معاقب له : ضمير در « له » به تنوين راجع است .
قوله : فلم يجز العطف عليه : ضمير در « عليه » به ضمير مجرور راجع است .
قوله : كالتنوين : يعنى كما لا يجوز العطف على التنوين .
قوله : و بانّ حق المعطوف الخ : عطف است بر « بانّ ضمير الجرّ » و اين علّت دوّمى است كه جمهور بصريّين آوردهاند .
قوله : و ضمير الجرّ يصلح لذلك : مشار اليه « ذلك » حلول مكان المعطوف مىباشد .
متن : « 560 »
و ليس عندى لازما إذ قد أتى * فى النّظم و النّثر الصّحيح مثبتا
تجزيه و تركيب
واو : حاليه .
ليس : از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آنكه به عود خافض راجع است اسم آن مىباشد .
عندى : مضاف و مضاف اليه و مضاف ظرف است و متعلّق به « لازم » مىباشد .
لازما : خبر براى « ليس » .
اذ : به معناى تعليل .
قد : به معناى تحقيق .
اتى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب و ضمير فاعلى به عطف بدون اعادة