كاف : حرف جارّ ، مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است .
نعم : از افعال مدح .
عقبى : فاعل براى « نعم » ، مضاف .
الكرما : مضاف اليه .
ترجمه
در حالى كه آن دو اسم مقارن با الف و لام بوده يا اضافه به كلمهاى شده باشند كه آن كلمه مقرون با الف و لام باشد مانند : نعم عقبى الكرم .
متن : « 487 »
و يرفعان مضمرا يفسّره * مميّز كنعم قوما معشره
تجزيه و تركيب
واو : به معناى استيناف .
يرفعان : فعل مضارع ، تثنيه ، مذكّر ، غائب و ضمير فاعلى آن به « نعم » و « بئس » راجع است .
مضمرا : مفعول براى « يرفعان » ، موصوف .
يفسّره : فعل و مفعول ، فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب از باب تفعيل ، صفت براى « مضمرا » .
مميّز : به صيغه اسم فاعل ، فاعل براى « يفسّره » .
كاف : حرف جارّ و مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است .
نعم : از افعال مدح و ضمير مستتر در آن فاعلش مىباشد .
قوما : تميز از ضمير فاعلى .
معشره : مضاف و مضاف اليه ، اسم مخصوص به مدح .
ترجمه
اين دو فعل ضميرى را رفع مىدهند كه تميز بعد از آن دو مفسّرش مىباشد مانند : نعم قوما معشره .
شرح عربى
هذا باب نعم و بئس
( و ما جرى مجراهما فى المدح و الذّمّ من حبّذا و ساء و نحوهما ) .
( فعلان غير متصرّفين نعم و بئس ) لدخول التّاء السّاكنة عليهما فى كلّ لغات ، و اتّصال ضمير