عدد بيش از ( 10 ) كه در اصطلاح رياضى از آن به جزء تعبير ميكنند فلذا دو كسر ( 11 / 1 ) و ( 22 / 1 ) را مىگويند در جزء يازده با هم توافق به معناى اعمّ دارند يعنى ايندو را متداخلين خوانند چه آنكه عدد ( 11 ) در ( 22 ) متداخل است و دو كسر ( 22 / 1 ) و ( 33 / 1 ) با هم توافق به معناى اخصّ دارند يعنى هردو در يك جزء از يازده جزء با هم توافق دارند ، لذا يك جزء از يازده جزء هركدام را در تمام يكديگرى بايد ضرب نمود يعنى مثلا عدد ( 22 ) را به ( 11 ) تقسيم كرده و يك جزء آنكه ( 2 ) باشد را در ( 33 ) ضرب مىكنيم يا عدد ( 33 ) را به ( 11 ) تقسيم نموده و يك جزء آن كه ( 3 ) باشد را در ( 22 ) ضرب مىنمائيم و در هردو صورت مخرج مشترك ( 66 ) مىشود .
يا مثلا دو كسر ( 26 / 1 ) و ( 39 / 1 ) با هم توافق به معناى اخص داشته و هردو در يك جزء از سيزده جزء توافق دارند از اينرو براى اخذ مخرج مشترك يك جزء از سيزده جزء هريك را در تمام ديگرى بايد ضرب نمود لذا ( 26 ) را بر سيزده تقسيم كرده و حاصلش كه ( 2 ) باشد را در ( 39 ) ضرب مىكنيم يا بالعكس ( 39 ) را بر ( 13 ) تقسيم كرده و حاصلش كه ( 3 ) باشد را در ( 26 ) ضرب مىنمائيم و بدين ترتيب ( 78 ) مخرج مشترك بين اين دو عدد مىباشد .
قوله : و ان كان اعتبار ما تقل معه الفريضة : ضمير در [ معه ] به ماء موصوله راجعست .
قوله : و يسمّى المتوافقان مطلقا : چه به معناى اعمّ بوده و چه به معناى اخص باشد .
قوله : ذلك العدد المشترك سمّى له : كلمه [ سمّى ] بر وزن
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 318
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣١٨