4 - متداخلان : دو عددى را گويند كه داراى دو خصوصيّت ذيل باشند .
الف : از نظر مقدار بينشان اختلاف باشد .
ب : عدد اقل را وقتى از اكثر دو بار يا بيشتر بكاهيم باقيمانده صفر باشد .
پس در عددين متداخلين لازم است عدد اقل از نصف اكثر بيشتر نباشد همچون دو عدد ( 3 ) و ( 6 ) يا ( 4 ) و ( 12 ) و در اصطلاح گاهى از آن دو به متوافقين به معناى اعم نيز ياد مىكنند چنانچه اگر عدد اقل از نصف اكثر متجاوز باشد بموافقين به معناى اخص موسوم مىباشند مانند ( 6 ) و ( 8 ) كه عدد ( 2 ) عادّ هردو بوده يا ( 9 ) و ( 12 ) كه ( 3 ) عاد ايندو مىباشد و نظير ( 8 ) و ( 12 ) كه عدد ( 4 ) عاد آنها محسوب مىگردد .
حكم نسب چهارگانه
مؤلف گويد :
قبلا حكم نسب اربعه گفته شد و اينك بطور اشاره آن را تكرار ميكنيم .
اگر دو كسر مخرجشان متماثلان باشند براى اخذ مخرج مشترك كافى است كه بيكى اكتفاء شود و اگر مخرج دو كسر نسبتشان تباين باشد قاعده اين است كه براى اخذ مخرج مشترك آن دو را بايد در هم ضرب كرد .
و در صورتى كه نسبت بين آنها توافق باشد وفق را بدست آورده آنگاه وفق يكى را در تمام ديگرى ضرب مىكنيم مانند ( 6 ) و ( 8 ) كه وفق آنها نصف است لذا نصف هريك را مىتوان در تمام ديگرى ضرب كرد .
و اگر نسبت بين آنها تداخل باشد همان عدد بزرگتر مخرج